Wat is op dit moment de status van het klimaatprobleem? Wanneer het gaat over klimaatverandering, baseert HIER zich op de wetenschap. Hieronder vatten we de huidige stand van de wetenschap samen. 

Het IPCC: wetenschappers wereldwijd in één panel

Tijdens de wereldwijde onderhandelingen over het klimaatbeleid is het heel belangrijk dat de onderhandelaars uit alle landen het eens zijn over de ernst van het klimaatprobleem, de mogelijke gevolgen en de belangrijkste oplossingen. Daarom hebben de Verenigde Naties het Intergovernmental Panel on Climate Change (IPCC) opgericht. Deze organisatie voorziet de internationale politiek van de meest actuele en relevante wetenschappelijke informatie over klimaatverandering.

Beleidsmakers onderschrijven rapport

Het IPCC brengt ongeveer elke vijf jaar een rapport uit over de status van het wereldwijde klimaatonderzoek. Bij die rapporten zijn duizenden wetenschappers vanuit de hele wereld betrokken, ook uit Nederland. Het bijzondere is dat de speciale samenvatting voor beleidsmakers wordt onderschreven door alle landen die meedoen aan het klimaatverdrag. Dit betekent dat tijdens de politieke onderhandelingen de discussie niet meer hoeft te gaan over de stand van de wetenschap, maar over de oplossingen.

De huidige status van klimaatverandering: het gaat snel en het zet door

De conclusies die het IPCC trekt, zijn dus gebaseerd op de onderzoeken van duizenden wetenschappers wereldwijd. Wat zijn de bevindingen?

Broeikasgassen versterken broeikaseffect

Op dit moment veranderen we de samenstelling van de atmosfeer, onder andere door de verbranding van fossiele brandstoffen en ontbossing. Hierdoor komt er veel extra CO2 vrij. Maar ook methaan en lachgas zijn belangrijke broeikasgassen. De toename van deze gassen versterkt het broeikaseffect en dit leidt wereldwijd tot een warmer klimaat.

CO2-concentratie

  • De CO2-concentratie in de lucht steeg sinds 1850 van 280 ppm (parts per million/de hoeveelheid deeltjes CO2 per miljoen deeltjes in de lucht) naar bijna 415 ppm in 2019. Een stijging van bijna vijftig procent. Deze concentratie is de afgelopen 800.000 jaar nooit eerder voorgekomen. De laatste keer dat deze hoeveelheid CO2 in de lucht voorkwam, is drie tot vijf miljoen jaar geleden toen de zeespiegel 10 tot 20 meter hoger lag dan nu. In onderstaande grafiek zie je de ontwikkeling van de CO2-concentratie in de lucht van 10.000 jaar geleden tot nu (15 juli 2019). Let vooral op de enorme piek nu. 

Grafiek CO2 ppm Keeling Curve

Temperatuur

  • De wereldwijde temperatuur steeg tussen 1880 en 2018 met 1 graad Celsius. De drie warmste zomers vielen in 2016, 2017 en 2018. Onderzoeken bewijzen dat de klimaatverandering van de afgelopen zestig jaar grotendeels het gevolg is van door de mens veroorzaakte uitstoot van broeikasgassen. Gevolgen zijn bijvoorbeeld meer en extremere hittegolven, overstromingen maar ook droogtes, bosbranden, mislukte oogsten en bredere verspreiding van ziektes.  
  • De opwarming van de temperatuur op aarde zet door. Het IPCC verwacht dat we rond 2040 al een temperatuurstijging van 1,5 graad bereiken. Dat lijkt weinig, maar gemiddeld is dat veel. In de laatste kleine ijstijd was het 1 tot 2 graden kouder. Hoe hoger de gemiddelde temperatuur, hoe extremer de gevolgen.
Foto van zeewater

Zeespiegel

  • De zeespiegel steeg tussen 1901 en 2010 met 19 centimeter. De komende eeuw verwachtte het IPCC - in het laatste rapport uit 2014 - een verdere stijging van 26 tot 82 centimeter.
  • Maar er is in de wetenschap groeiende ongerustheid dat al bij een temperatuurstijging vanaf 1,5 graad de kans bestaat dat Groenland en delen van Antarctica definitief smelten. Een extreme zeespiegelstijging van 2,5 tot 3 meter in deze eeuw, die doorgaat in de eeuwen daarna kan dan niet worden uitgesloten.
  • Dat heeft enorme gevolgen voor Nederland, dat voor een kwart onder zeeniveau ligt.

Natuur

  • De oceanen nemen ongeveer 30 procent op van de CO2 die wij uitstoten. Daardoor vertraagt het broeikaseffect, maar het zorgt ook voor verzuring van het water met grote gevolgen voor schaaldieren en koraalriffen.
  • Zo’n 70 tot 90 procent van de ondiepe koraalriffen verdwijnen bij een opwarming van 1,5 graad, maar wanneer we 2 graden opwarming bereiken verdwijnen ze volledig. Dat is een ramp omdat maar liefst 25 procent van alle dieren in de oceaan bij koraalriffen leven en er wereldwijd meer dan 500 miljoen mensen direct afhankelijk zijn van koraalriffen voor voedsel en werk.
  • Het zee-ijs op de Noordpool verdwijnt in de zomer definitief, inclusief de soorten die daarvan afhankelijk zijn. De ijsbeer verliest daarmee zijn leefgebied.

In Nederland meer extreme regen

Volgens het KNMI wordt het steeds duidelijker dat het klimaat verandert. Twintig jaar geleden konden we de opwarming van de aarde net aantonen in de wereldgemiddelde temperatuur, tien jaar geleden ook in de gemiddelde temperatuur in Nederland en nu zien we hier zelfs al duidelijke trends in extreem weer. In Nederland zien we meer extreme regen, zowel in de winter als in de zomer. Vooral de hevige onweersbuien in de zomer nemen toe.

Met huidig beleid koersen we af op 3 graden opwarming

Om een verdere stijging van de wereldwijde temperatuur te beperken tot 1,5 graad (de doelstelling van Parijs) moet de uitstoot van broeikasgassen tussen nu en 2030 zijn gehalveerd en in 2050 nul zijn. Maar met het beleid dat de deelnemende landen naar aanleiding van “Parijs” hebben toegezegd, koersen we nog steeds af op een temperatuurstijging van 3 graden in het jaar 2100.

Bronnen

Lees meer over de rapporten van het IPCC op de website van het KNMI:

Klimaatwoordenboek

Omdat klimaatnieuws vaak nogal wetenschappelijk is, of juist erg politiek van aard, staan veel klimaatberichten vol met jargon. Dat kunnen we helaas niet zomaar veranderen. Klimaatverandering is een complex onderwerp en voor veel woorden bestaat niet zomaar een eenvoudiger synoniem. In het Klimaatwoordenboek leggen we dit soort termen uit.  

Naar het Klimaatwoordenboek