Van het schiereiland Larsen-C is deze week een ijsplaat afgebroken ter grootte van Gelderland*. Volgens klimaatexpert Leo Meyer ligt het grootste gevaar voor het voortbestaan van Nederland op de Zuidpool. Door de opwarming van de aarde dreigen grote stukken landijs versneld in zee te schuiven. Dat kan deze eeuw al leiden tot drie meter (!) zeespiegelstijging en nog veel meer in de komende eeuwen.

Zeespiegelstijging erger dan eerder verwacht

De IPCC rapporten uit 2014 namen nog aan dat de zeespiegelstijging deze eeuw, op zijn ergst, één meter zou zijn. Al zou dat in 2300 wel kunnen oplopen tot meer dan drie meter als we onze CO2-uitstoot niet temperen. Maar begin dit jaar waarschuwden twee onderzoekers in het gerenommeerde wetenschappelijke blad Nature voor een zeespiegelstijging tot wel 15 meter in 2500 door afkalvend zuidpoolijs. Dat is misschien nog ver weg, maar volgens het KNMI is er een kans van één op twintig dat Nederland een zeespiegelstijging van twee tot drie meter in 2100 tegemoet kan zien en niet 1,2 meter zoals de Deltacommissie nu als ‘worst case’ aanneemt.

Grootste ijsberg ooit

Op verschillende plaatsen aan de Antarctische kust liggen de ijskappen gedeeltelijk op land en gedeeltelijk in zee. De afsmelting bovenop vormt beekjes en riviertjes die in spleten verdwijnen. Het water komt onder het ijs en vormt een soort glijbaan. Het warme oceaanwater holt gelijktijdig het ijs van onderen uit, waardoor het ijs steeds instabieler wordt en afbreekt. Niks houdt de grote massa’s landijs dan nog tegen om in zee te schuiven. En landijs dat in zee terecht komt zorgt voor zeespiegelstijging.

Aan de noordoostkant van het schiereiland Larsen-C is deze week een ijsplateau afgescheurd zo groot als Gelderland – dat is nu de grootste ijsberg ooit. Dit deel drijft al op zee en zal dus zelf niet direct bijdragen aan de zeespiegel maar kan zo wel ruim baan maken voor meer ijs in zee. Het ijs dat nog op het land ligt schuift nu namelijk makkelijker in zee. De West Antarctische ijskap (bij de Ross zee) van 2 miljoen kubieke kilometer is versneld aan het afkalven. Er valt daar tegenwoordig zelfs regen. Dit is wel landijs.

Hoeveel meter zeespiegelstijging kan Nederland verdragen?

Voor onze kleinkinderen die onder NAP wonen is dit een verontrustende boodschap. De grote vraag is hoeveel meter zeespiegelstijging Nederland kan verdragen. De experts hebben hierop nog geen antwoord op gevonden. Een meter extra lijkt geen probleem, maar hoe zit het dan met de dijken en stormvloedkeringen? En hoe krijgen we het rivierwater weggepompt als de zeespiegel 15 meter is gestegen?

Ik ben benieuwd hoe onze generatie de geschiedenisboeken in gaat.

* Op woensdag 12 juli 2017 kwam het nieuws naar buiten dat de gigantische ijsberg inmiddels is afgescheurd van de Larsen-C ijsplaat. Door het afbreken van de ijsberg is Larsen-C zo'n 12% van zijn oppervlakte verloren.