Klimaatstichting HIER monitort al elf jaar de lokale energie-initiatieven in Nederland. De Lokale Energie Monitor maakt ze zichtbaar en laat zien wat ze samen bereiken. Zo ontstaat inzicht in het aantal energiecoöperaties, hun projecten en activiteiten. En hoe ze in onderlinge samenwerking met elkaar een stevige maatschappelijke beweging vormen. Lokale actie, met landelijke impact.
Leeswijzer
Op deze pagina lees je een samenvatting van de Lokale Energie Monitor 2025, kun je de bijlagen (data) downloaden, en vind je het persbericht van HIER over deze monitor.
De Lokale Energie Monitor 2025 bestaat uit vijf hoofdstukken. Via het menu bovenin navigeer je gemakkelijk tussen de hoofdstukken.
Samenvatting
Hieronder geven we per hoofdstuk een korte samenvatting. Uitgebreidere informatie vind je op de pagina's van de hoofdstukken.
1. Burgercollectieven
We hebben dit jaar voor het eerst onderzoek gedaan naar alle collectieven waar burgers in formeel of informeel verband met elkaar energie opwekken en/of besparen. Dit zijn energiecoöperaties en bewonersinitiatieven. We gebruiken in deze monitor de term ‘burgerenergiecollectieven’ wanneer we de gehele groep bedoelen.
In 2025 zien we 696 energiecoöperaties in Nederland. Er zijn er 10 bij gekomen en 4 gestopt, dus een netto toename van 6.
Het totale aantal burgers dat lid is van een energiecoöperatie schatten we op 143.211, oftewel 1,7% van alle 8,46 miljoen huishoudens in Nederland. Het aantal leden is met 3,2% toegenomen ten opzichte van met 2024.
Daarnaast schatten we dat er minstens 1000 bewonersinitiatieven zijn. Dit zijn initiatieven die geen opwekdoelstelling hebben maar wel actief zijn op het thema energie. 300 hiervan zijn gestart in 2024 of 2025. Zij hebben besparingsactiviteiten en werken aan warmteprojecten.
Burgerenergiecollectieven hebben méér dan 9000 actieve vrijwilligers en creëren méér dan 200 Fte. Zowel de betaalde als vrijwillige krachten zetten zich in om energietransitie in hun eigen buurt, dorp of gemeente vorm te geven.
- Lees in het hoofdstuk Burgerenergiecollectieven meer over hun activiteiten en bereik.
- Zie ook de kaart van energiecoöperaties en bewonersinitiatieven
2. Energiebesparing
We hebben in deze monitor 437 burgerenergiecollectieven met energiebesparingsactiviteiten in beeld. Onder energiecoöperaties zien we een lichte groei van dit soort activiteiten.
44% van de energiecoöperaties heeft ten minste één activiteit op het gebied van energiebesparing, een groei van 2%-punt ten opzichte van vorig jaar. Bij bewonersinitiatieven ligt dit percentage aanzienlijk hoger: 88%.
De meest voorkomende besparingsactiviteiten zijn energiecoaching, het organiseren van informatiebijeenkomsten en informatievoorziening via een website.
De gemeente wordt verreweg het meest genoemd als samenwerkingspartner als het gaat om energie besparen.
- Lees meer in het hoofdstuk Energiebesparing
3. Collectieve warmteprojecten
In 2025 zijn 23 warmteprojecten gestart, drie projecten zijn stopgezet. In totaal zijn er 106 warmteprojecten in beeld, dat zijn er 19 meer dan vorig jaar.
24 van de 106 van de warmteprojecten hebben een mini-schaal van 2 tot 50 huishoudens. 53 projecten gaan voor 51-1500 aansluitingen, en 9 voor meer dan 1500. Bij 20 projecten is de schaal onbekend.
Van de 696 energiecoöperaties, zijn 77 bezig met een warmteproject. Van de 149 bewonersinitiatieven waarvan we uitgebreide informatie hebben, werken 21 aan een warmteproject. Bij 12 projecten zijn zowel een bewonersinitiatief als energiecoöperatie betrokken. Van de actieve 106 projecten heeft 55% van de betrokken burgerenergiecollectieven een trekkende rol.
40 projecten hebben expliciet als doel om bewoners mede-eigenaar te laten worden van de warmte oplossing. Zij verwachten gezamenlijk 30.118 aansluitingen te realiseren.
- Lees meer in het hoofdstuk Collectieve warmteprojecten
4. Coöperatieve zonprojecten
In totaal zijn 1.425 coöperatieve zonprojecten gerealiseerd sinds 2008. Er is op dit moment 439,6 MWp coöperatief zonvermogen operationeel. Alle coöperatieve zonprojecten leveren samen ongeveer 396 miljoen kilowattuur (kWh) zonnestroom per jaar. Dit is vergelijkbaar met het elektriciteitsverbruik van ongeveer 158.247 huishoudens.
De jaarlijkse groei van het aantal zonprojecten en het totaal opgestelde vermogen neemt af. In 2025 zijn 66 nieuwe projecten gerealiseerd. Die zijn samen goed voor 43,7 MWp. Dit is aanzienlijk minder dan de 100 projecten met gezamenlijk 78,1 MWp die in 2024 gerealiseerd werden.
De kleinere hoeveelheid gerealiseerde projecten is onder andere te verklaren door de toenemende druk op de businesscase voor zonprojecten. We zien sinds 2022 een afname van de hoeveelheid gerealiseerde projecten.
Er zitten wel nog 125 projecten met in totaal 369,3 MWp in de pijplijn. Daarnaast zijn er 170 zonprojecten (278,9 MWp) in voorbereiding waarvan het minder zeker is of ze gerealiseerd gaan worden.
- Lees meer in het hoofdstuk Coöperatieve zonprojecten
5. Coöperatieve windprojecten
Sinds 2022 stagneert de toename van coöperatief windvermogen. Deze trend is in lijn met de landelijke ontwikkeling van wind op land. In 2025 zijn voor het eerst sinds het ontstaan van de Lokale Energie Monitor geen nieuwe coöperatieve windprojecten gerealiseerd.
Het totale coöperatieve windvermogen neemt af met 4,8 megawatt (MW) doordat een aantal molens in 2025 is gesaneerd en de vervangende molens pas operationeel worden in 2026. Het totaal komt op 335,9 MW.
Tegelijkertijd is de verwachting dat er in de komende 2 á 3 jaar 45,2 MW nieuw coöperatief windvermogen gerealiseerd wordt.
Op dit moment leveren coöperatieve windprojecten ongeveer 1,1 miljoen megawattuur (MWh) per jaar op, vergelijkbaar met het elektriciteitsverbruik van 358 duizend huishoudens. Het coöperatief aandeel is 4,8% van het totaal opgestelde wind-op-landvermogen in Nederland.
- Lees meer in het hoofdstuk Coöperatieve windprojecten
Persbericht
Bekijk het persbericht van HIER over de Lokale Energie Monitor 2025:
Bijlagen & downloads
Bij deze uitgaven horen een aantal bijlagen. Download ze hieronder:
Lokale Energie Monitor:
- Bijlage 1. Overzicht burgerenergiecollectieven
- Bijlage 2. Overzicht besparingsactiviteiten
- Bijlage 3. Overzicht warmteprojecten
- Bijlage 4. Overzicht zonprojecten
- Bijlage 5. Overzicht windprojecten
Zie ook de voorgaande edities en bijlagen van de Lokale Energie Monitor.
Colofon Lokale Energie Monitor
Onze dank gaat nadrukkelijk uit naar alle bewonersinitiatieven, energiecoöperaties, regionale experts en koepelorganisaties die hebben meegeholpen aan de totstandkoming van deze Lokale Energie Monitor. De Lokale Energie Monitor wordt mede mogelijk gemaakt door de Participatiecoalitie en komt tot stand in samenwerking met onze partners: Energie Samen, de Natuur en Milieufederaties, LSA bewoners en Buurkracht.
Publicatiedatum: 20 maart 2026. De volgende editie van de Lokale Energie Monitor verschijnt in het voorjaar van 2027.
De Lokale Energie Monitor 2025 is een uitgave van Klimaatstichting HIER en wordt uitgevoerd door Bureau 7TIEN, Platform31 en AS I-Search.
Over de onderzoekers
Jesse de Graaff, mede-oprichter van Bureau 7TIEN, is hoofdonderzoeker van de Lokale Energie Monitor. Bureau 7TIEN is een adviesbureau dat onderzoek en evaluaties uitvoert en ondersteund bij het ontwikkelen van beleid op gebied van duurzaamheid. Vanaf 2021 is Jesse als onderzoeker betrokken bij de Lokale Energie Monitor met focus op data, energiebesparing en warmte. Ook werken collega onderzoekers Wieke Meijer en Ruben van Geerenstein vanuit Bureau 7TIEN aan de monitor.
Hannah Tullemans is onderzoeker en projectleider bij Platform31. Sinds 2025 is zij co-onderzoeker van de monitor met focus op bewonersinitiatieven en energiebesparing. Platform31 is een onafhankelijke kennis- en netwerkorganisatie. Platform31 onderzoekt maatschappelijke opgaven in samenhang en brengt partijen bij elkaar om te komen tot een aanpak waar bestuurders en uitvoerders direct mee aan de slag kunnen.
Anne Marieke Schwencke van AS I-SEARCH is zelfstandig onderzoeker en startte in 2015 samen met HIER de Lokale Energie Monitor. Voor deze editie is zij als expert betrokken in het onderzoeksteam. Naast de Lokale Energie Monitor werk zij ook aan de Monitor financiële participatie hernieuwbare energie op land en is ze actief lid bij Zon op Leiden en Rijnland Energie.
Klimaatstichting HIER
Tegenlezers: Jan Zuilhof, Jantine Claus, Menno van Kicken, Ante Sellis en Floor de Jong
Vragenlijst en coördinatie: Jessey Woodley
Eindredactie: Jan Zuilhof
Beeld en online redactie: Anne van Dam
Communicatie: Eveline van Veelen en Jessey Woodley
Pers: Nicky Struijker Boudier
Woordvoerder: Gijs Termeer
Projectleiding: Floor de Jong
Voor vragen over de Lokale Energie Monitor: neem contact op met Floor de Jong.
