De jaarlijkse groei van het aantal zonprojecten en van het totaal opgestelde vermogen neemt af. In 2024 werden nog meer dan 100 zonprojecten gerealiseerd, in 2025 staat de teller op 66. Dezelfde trend is te zien bij het coöperatief zonvermogen. Vorig jaar was de groei 78,1 megawattpiek (MWp), in 2025 is het 43,7 MWp.
In het kort
- In totaal zijn 1.425 coöperatieve zonprojecten gerealiseerd sinds 2008.
- Hiervan zijn 66 nieuwe projecten gerealiseerd in 2025.
- Er is op dit moment 439,6 MWp coöperatief zonvermogen operationeel.
- Hiervan is 43,7 MWp gerealiseerd in 2025.
- In 2025 is het coöperatieve zonvermogen met 10% toegenomen ten opzichte van 2024.
- Alle coöperatieve zonprojecten leveren samen ongeveer 396 miljoen kilowattuur (kWh) zonnestroom per jaar. Dit is vergelijkbaar met het elektriciteitsverbruik van 158.247 huishoudens.
In het hoofdstuk Over de monitor worden de definitie van coöperatieve zonprojecten en de verschillende projectfasen verder toegelicht.
Projecten
Gerealiseerd
In 2025 zijn er 66 nieuwe projecten gerealiseerd. Dit zijn er fors minder dan in 2024 (111) en in 2023 (152). De hoeveelheid nieuwe projecten in 2025 is vergelijkbaar met het jaar 2016, waarin 64 nieuwe projecten werden gerealiseerd. De kleinere hoeveelheid gerealiseerde projecten is onder andere te verklaren door de toenemende druk op de businesscase voor zonprojecten. We zien sinds 2022 een afname van de hoeveelheid gerealiseerde projecten.
De 66 projecten zijn gezamenlijk goed voor 43,7 MWp coöperatief zonvermogen. In totaal staat de teller van het aantal gerealiseerde projecten op 1.426, met een vermogen van 445,0 MWp. Grote projecten die opvallen zijn Zonnepark Graafsebaan (Brabantstroom, 11,9 MWP) en Zonnepark Woudhuis (deA, 10,8MWp).
Gepland en in voorbereiding
Er zijn 125 projecten gepland met in totaal 369,3 MWp. We verwachten dat deze in 2026-2027 operationeel kunnen zijn (met een uitloop naar 2028). Dit zijn 47 geplande projecten minder dan vorig jaar (172).
Tegelijkertijd blijft het geplande vermogen ongeveer gelijk met vorig jaar (361,1 MWp). Dit komt door een aantal grootschalige zonneparken die in de planning staan. Daarnaast zijn er 170 zonprojecten (278,9 MWp) in voorbereiding. Van deze projecten is het minder zeker of ze gerealiseerd gaan worden.
Het aantal geplande projecten bestaat uit 58% zon-op-dak, 36% grondgebonden zonneparken, 4 solar carports en 1 zon-op-water project.
Voorbeelden uit de Praktijk
Zonnepark Winterzon - DUEC en Kennemerwind
Zonnepark WinterZon in Uitgeest is een lokaal initiatief van twee energiecoöperaties: Duurzaam Uitgeest Energie Coöperatie (DUEC) en Kennemerwind. Het park is ongeveer 10 hectare groot en heeft een vermogen van 15MWp. Hiermee kan ongeveer een derde van de huishoudens in Uitgeest van stroom worden voorzien.
WinterZon is een 100% coöperatief park. DUEC heeft het initiatief genomen en gesprekken gevoerd met omwonenden en de grondeigenaar, terwijl Kennemerwind het risicokapitaal en de benodigde kennis heeft verstrekt. Het resultaat van de samenwerking is een 50/50 verdeling van het eigendom tussen DUEC en Kennemerwind, en de oprichting van Energiepark Uitgeest B.V. voor de uitvoering van het project. Voor het eigen vermogen van DUEC heeft ze twee participatierondes uitgeschreven waarbij minimaal 750.000 euro en maximaal 1 miljoen euro is opgehaald. Het park is op 10 januari officieel geopend.
Zonnepark de Zonnewilg – Stichting ‘t Gemeynt Netterden
Zonnepark de Zonnewilg (16,3 MWp) is in de zomer van 2025 gerealiseerd. De Zonnewilg produceert groene stroom voor het elektriciteitsgebruik van ongeveer 4.500 huishoudens. Het park ligt pal naast Windpark Den Tol en samen vormen ze een energielandschap langs de Duitse grens bij Netterden. Doordat de opwek van wind vaak piekt op momenten dat de zon opwek in een dal zit, en andersom, zorgt deze combinatie voor meer stabiliteit op het lokale elektriciteitsnet.
Het zonnepark is tot stand gekomen door nauwe samenwerking tussen zes agrarische families en een coöperatief ontwikkelaar, Windunie. Stichting ’t Gemeynt Netterden participeert ook actief in het project, wat totaal voor 91% lokaal in eigendom is. In de Lokale Energie Monitor rekenen we de 11% van Stichting ’t Gemeynt Netterden mee als coöperatief eigendom.
Voor een nog meer toekomstbestendige energievoorziening zijn de initiatiefnemers nu naast zon en wind ook bezig met groene waterstofproductie. Hun plannen zijn om eind 2027 groene waterstof te kunnen produceren met energie uit de windmolens en het zonnepark.
Zonneweide A28 Assen-West – Energiecoöperatie GOED (Groen Opwekken en Delen)
In gemeente Assen staat de bouw van een kleine en bijzondere zonneweide gepland. Het originele ontwerp uit 2022 hebben wordt heroverwogen om beter aan te sluiten bij actuele ontwikkelingen. Het landelijke vraagstuk van netcongestie vraagt om slimmere oplossingen dan alleen duurzame opwek. Er wordt geïnventariseerd hoe opwek, afname en opslag met elkaar verbonden kunnen worden.
De strekking van het project blijft gelijk: elk jaar zullen de opbrengsten opnieuw maatschappelijk worden verdeeld binnen de gemeente. Dit gebeurt door de Assenaren zelf. “Omdat zij het beste weten waar de opbrengsten het hardst nodig zijn” aldus de initiërende coöperatie (GOED). Het doel is dat de opbrengsten terechtkomen bij huishoudens in energiearmoede en bij maatschappelijke organisaties, zodat zij de financiële ruimte krijgen om kansenongelijkheid tegen te gaan. Naast de maatschappelijke impact, is er ook oog voor de biodiversiteit. Samen met een ecoloog is een plan gemaakt voor verschillende bloemenmixen, insectenhotels en andere planten
Zonnepark Eekerpolder – Energiecoöperatie Eekerpolder
De bouw van Zonnepark Eekerpolder, het grootste zonnepark in Nederland, is sinds februari 2025 in volle gang. De verwachting is dat het project van 200MWp in het begin van 2026 opgeleverd wordt en 67.000 huishoudens zal gaan voorzien van elektriciteit. Van het park, dat deels in gemeente Midden-Groningen (70 hectare) en deels in gemeente Oldambt (90 hectare) ligt, zal ruim een kwart ingericht worden voor flora en fauna. Een deel hiervan zal ook openbaar toegankelijk worden. Zonnepark Eekerpolder is een gelijkwaardige samenwerking tussen Coöperatie Eekerpolder en ontwikkelaar Novar.
Zonnecentrale Veilingweg – Eerste Maastrichtse Energie Coöperatie (EMEC)
In oktober 2024 en januari 2025 heeft EMEC op twee daken een uniek ‘hybride’-dak aangelegd: een voor EMEC én een voor de dak eigenaar. Het dak is van een ondernemersechtpaar met meerdere grote daken in Maastricht en omgeving. Het echtpaar wilde iets terugdoen voor de gemeenschap en is daarom met EMEC aan de slag gegaan met dit hybride concept.
Met deze hybride variant hoopt EMEC meer bedrijven over te halen, met hen in zee te gaan. EMEC exploiteert nu zeven zonnecentrales, alle onder kleinverbruik aansluiting. Het 7e project aan de Zonnecentrale Veilingweg, is een coöperatief zonnedakproject op de grens van Maastricht en Gronsveld.
Op het dak van het bedrijfspand zijn 180 zonnepanelen geplaatst met een totaalvermogen van 80 kWp. Het project is gefinancierd met 23 deelnemers, woonachtig in postcodegebieden rondom de centrale. Zij konden inleggen per “Tegelke” van 50 euro met een range van €250 tot €3.500. Jaarlijks ontvangen zij een uitkering op basis van de opbrengsten uit subsidie en stroomverkoop. Het jaarlijks rendement zal tussen 4 en 5 % bedragen over 15 jaar. Naast dit rendement ontvangen de deelnemers in die periode ook hun volledige inleg terug. De centrale maakt gebruik van de SCE-subsidieregeling en versterkt zo lokaal eigendom en burgerparticipatie in de energietransitie.
Stopgezet
In 2025 zijn 12 projecten stopgezet. Dit zijn er een stuk minder dan vorig jaar (59). De initiatiefnemers hebben bijvoorbeeld een SCE-beschikking ingetrokken of de subsidietermijn niet gehaald.
Redenen om plannen stop te zetten zijn onder andere:
- Vertraging van de netaansluiting of geen mogelijkheid tot netaansluiting (netcongestie)
- Het ontbreken van een haalbare businesscase door hogere operationele kosten zoals verzekering, rente, grond- en arbeidskosten.
- Het terugtrekken van een grond, dak- of pandeigenaar of het niet verkrijgen van recht-van-opstal.
Vergelijking met het totale zonvermogen
Het aandeel door coöperaties gerealiseerd zonvermogen van het totale zonvermogen in Nederland is in 2025 1,5%. Coöperatieve projecten hebben in 2025 een aandeel van 2,7% van het totale Nederlandse ‘groot vermogen’ (installaties groter dan 15 kWp). Vrijwel alle coöperatieve zonprojecten vallen binnen deze categorie. Dit is berekend met voorlopige cijfers tot Q2 2025.
Verdeling over Nederland
Het aantal coöperatieve zonprojecten verschilt per provincie en RES-regio. Figuur 4.2 geeft een overzicht van de zonprojecten per provincie of RES-regio, zowel het totaal aantal projecten als het totale vermogen.
Provincies
De provincie Gelderland en Noord-Brabant vallen op dit jaar. In Gelderland is bijna 14 MWp zonvermogen gerealiseerd, in Noord-Brabant is dat 20 MWp. Dat maakt dat deze twee provincies samen verantwoordelijk zijn voor meer dan 80% van het nieuw toegevoegde coöperatieve zonvermogen in Nederland. In Noord-Brabant komt dit door de realisatie van twee grote zonneparken: Graafsebaan (12 MWp) en Aasdonken (6 MWp). In Gelderland heeft zonnepark Woudhuis (11 MWp) het totale coöperatieve vermogen van de provincie met ruim 18% vergroot.
Ook wat betreft het totale coöperatieve vermogen in 2025 lopen Noord-Brabant (90 MWp) en Gelderland (72 MWp) aan kop, gevolgd door Overijsel (71 MWp). De provincie Overijssel realiseert dit jaar de meeste nieuwe zonprojecten (17), gevolgd door Noord-Brabant (8), Noord-Holland en Drenthe (beiden 7). Hoewel het aantal projecten in deze provincies toeneemt, veranderd dit, vanwege de kleine omvang, weinig aan het totaal gerealiseerde zonvermogen ten opzichte van 2024.
RES-regio’s
Friesland en West-Overijssel zijn de RES-regio’s waar het meeste coöperatieve zonvermogen te vinden is (figuur 4.2). Er werd dit jaar in deze regio’s weinig nieuw zonvermogen bijgeplaatst (0,1 en 1,1 MWp).
De regio’s Noordoost Brabant en Stedendriehoek zijn het meest geklommen in de ranglijst. In regio Noordoost Brabant is er met de komst van zonnepark Graafsebanen12 MWp bijgekomen. Hierna volgt regio Stedendriehoek, voorheen Cleantech regio, met een toename van 11 MWp. Deze toename kan vrijwel volledig worden toegerekend aan zonnepark Woudhuis (11 MWp).
Hetzelfde geldt voor zonnepark D’Aasdonken, dat in Metropoolregio Eindhoven zorgt voor een toename van ruim 6 MWp. In de andere regio’s zien we veel kleinere toenames in coöperatief vermogen en verandert er weinig in de verdeling..
Achtergrondinformatie
Bijstelling Lokale Energie Monitor 2024
Ieder jaar stellen we ook de cijfers van voorgaande jaren bij. De monitor wordt in oktober uitgevoerd, waardoor het mogelijk is dat er projecten over het hoofd worden gezien of dat projecten alsnog net binnen de jaargrens worden gerealiseerd. In 2024 was het totale coöperatieve zonvermogen 439,6 MWp in plaats van 404 MWp. Het aantal projecten gerealiseerd in 2024 blijft wordt met 110 één minder dan gerapporteerd (111). Het gerealiseerd coöperatief vermogen is 71,7 MWp.
Veranderingen SCE-regeling
In de SCE-ronde van 2025 zijn een aantal zaken veranderd ten opzichte van voorgaande jaren.
- Om projectfinanciering te vergemakkelijken, mag een coöperatie een gezamenlijke aanvraag indienen met een project-BV, mits de coöperatie voor 100% eigenaar is van de BV.
- Wanneer het niet lukt om een installatie op tijd in gebruik te nemen, mag de subsidie met twee jaar uitgesteld worden. Voorheen was dit één jaar.
- Het ‘opknippen’ van zon-op-land projecten mag niet meer. Er mag voor één locatie nog maar één aanvraag per categorie en aanvraagronde gedaan worden.
- Voor de openingsronde 2025 is een nieuwe categorie toegevoegd, namelijk natuurinclusieve zon-pv op veld (500 kWp tot 6 MWp). Om voor deze categorie met hoger basisbedrag in aanmerking te komen moet aan verschillende eisen worden voldaan.
Wil je meer weten over de veranderingen in de SCE? Lees dan de SCE-regeling in het kort.
Coöperaties voor en met huurders
In voorgaande jaren zagen we de opkomst van coöperatieve zonnedaken op een of meerdere panden van woningcorporaties. Huurders kunnen via een geringe bijdrage meedoen en delen in de opbrengst van de coöperatie. Deze projecten zijn het initiatief van vier ontwikkelaars:
- Innax is een dienstverlener in gebouwverduurzaming. De zonnedaken zijn eigendom van meerdere productiecoöperaties waarvan de huurders lid zijn. In 2024 heeft Innax de projecten overgenomen van Delen Duurzame Energie, een gespecialiseerde dienstverlener van SCE-projecten met woningcorporaties met meerdere productiecoöperaties.
- ZonSamen is een samenwerking tussen Wocozon en Energie Samen.
- Zonnebuur is een initiatief van LENS, een gespecialiseerde dienstverlener voor woningcorporaties en residentieel vastgoed.
- Woonwaarts is een woningcorporatie in Nijmegen.
Voor zover bekend is in totaal 10,27 MWp operationeel. Daarnaast is dit jaar zonnepark Graafsebaan gerealiseerd, waar huurders via Coöperatie Brabantstroom konden deelnemen. Wil je meer weten over deze aanpak? Lees dan het artikel over huurders mee laten profiteren van zonnepanelen via een huurderscoöperatie.
Aanpak van de ontwikkeling van nieuwe zonnedaken
De aanpak van dakprojecten is inmiddels redelijk gestandaardiseerd:
- De coöperatie ontwikkelt het project.
- De coöperatie maakt afspraken met de dakeigenaar over dakgebruik en recht van opstal.
- De coöperatie maakt afspraken met de netbeheerder over de aansluiting.
- De coöperatie werft leden om te investeren.
- De coöperatie vraagt een SCE of SDE subsidie aan om tot een rendabel project te komen.
- De leden financieren samen de investering, waarbij vaak ook een lening wordt afgesloten bij een bank of het Realisatiefonds.
- De winst van het dakproject wordt vervolgens jaarlijks uitgekeerd aan de deelnemende leden.
Wil je meer weten over hoe coöperaties zelf aan de slag kunnen? Lees het artikel over een zonnedak realiseren in 5 belangrijke stappen.
Ontwikkeling op dak, grond, water en carports
Het coöperatief vermogen van de zonneparken op land en water is 269,9 MWp. Het coöperatief vermogen zon-op-dak is 167,3 MWp.
In figuur 4.4 is het aandeel in vermogen van de verschillende typen zonprojecten per jaar in beeld gebracht. In 2025 wordt 38% van het collectieve zonvermogen opgewekt door zonnepanelen op daken. Dit was in 2023 nog 46%. Het aandeel van het collectieve vermogen op water en solar carports is nagenoeg gelijk gebleven ten opzichte van vorig jaar.
In 2025 zijn de meeste coöperatieve zonprojecten (91,6%) op daken gerealiseerd, een veel hoger percentage dan de zonnevelden op land (7,6%) en water (0,5%) figuur 4.4.
Zonnedaken
In 2025 hebben coöperaties en bewonersinitiatieven in totaal 54 nieuwe projecten op daken gerealiseerd (bij elkaar: 5,13 MWp). Het totaal gerealiseerde zonvermogen op daken is daarmee toegenomen tot 167,3 MWp op 1302 daken. Er zijn in 2025 9 zon-op-dak projecten stopgezet.
Dit levert zonnestroom op voor 50.182 huishoudens. De zonnedaken hebben een vermogen van gemiddeld 129,37 kWp. Het landelijk gemiddelde vermogen van gebouwgebonden projecten is 1002 kWp (Monitor Zon-PV 2025).
Zonneparken op land en op water
In 2025 zijn 11 nieuwe collectieve zonneparken in gebruik genomen, waarvan één op water. In totaal is 38,1 MWp bijgeplaatst. Hiermee komt het totale aantal uit op 119 collectieve zonneparken. Het totaal coöperatief vermogen is 228,3 MWp op land en 41,6 MWp op water). Er zijn in 2025 2 grondgebonden projecten stopgezet.
De gemiddelde omvang van de grondgebonden zonneparken is 2,0 MWp, van drijvende zonneparken is dit 6,0 MWp. De parken zijn relatief klein in vergelijking met het landelijk gemiddelde kengetal van “niet gebouwgebonden projecten” in 2024: 21,9 MWp.
Solar carports
In 2025 is één solar carport gerealiseerd, het gaat om Solar carport De Kuil bij ’t spant van WattNu. Er zijn nu vier coöperatieve solar carports in Nederland. Gezamenlijk goed voor 2,4 MWp oftewel 722 huishoudens. De plannen voor het solar carport in Teylingen zijn stopgezet.
Financiering coöperatieve zonprojecten
Coöperatieve zonprojecten worden gefinancierd met eigen middelen, geld uit fondsen en een lening. Daarnaast is voor een rendabel project vaak nog subsidie nodig. Coöperaties maken gebruik van vier soorten subsidieregelingen als ondersteuning voor de exploitatie van collectieve wind- en zonprojecten:
- Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE)
- Subsidieregeling Stimulering Duurzame Energieproductie (SDE++)
- Regeling Verlaagd Tarief (postcoderoosregeling oude stijl; PCR)
- Salderingsregeling
De figuren 4.5 en 4.6 maken de inzet van deze subsidieregelingen voor zonprojecten inzichtelijk. Net als afgelopen jaar valt het op dat het aantal nieuwe zonprojecten dat gerealiseerd werd met één of meerdere SCE-beschikking(en) sterk afneemt. In 2023 waren dit er 133, in 2024 95 en in 2025 zijn het er 59. Daarnaast zijn er 4 projecten met SDE subsidie gerealiseerd. In figuur 4.6 zien we de totale hoeveelheden coöperatief zonvermogen die zijn gerealiseerd met een SDE of SCE regeling nog steeds stijgen.
Achtergrondinformatie
Financiële participatievormen: kapitaalinleg of obligaties
Financieel participeren gebeurt op verschillende manieren. In de praktijk zien we twee hoofdvormen: met ledenkapitaal of met obligaties.
- Met ledenkapitaal (participaties, winstcertificaten) is een vorm van kapitaalinleg waarbij de deelnemers een bedrag in de coöperatie (of bv) investeren en een jaarlijkse winstuitkering ontvangen. Ze verdienen hun inleg terug en behalen rendement op hun investering. Er is geen terugbetalingsverplichting. De investering is niet opvorderbaar.
- Een obligatie is een lening van een deelnemer aan de coöperatie (of bv) waarover de deelnemer jaarlijks rente ontvangt. De lening wordt binnen de afgesproken looptijd afgelost. Dat kan lineair (elk jaar een gelijk bedrag aan aflossing) gebeuren of annuïtair (jaarlijks gelijke betaling, met dalende rente en stijgende aflossing). De lening is opvorderbaar en moet (ooit) terugbetaald worden.
Participaties en obligaties worden meestal uitgegeven in delen van bijvoorbeeld 50, 100, 250, 500 of 1000 euro per stuk (en in uitzonderlijke gevallen in grotere delen). Soms wordt een andere eenheid gebruikt, zoals (een deel van) een zonnepaneel.
Financiële druk op coöperaties met zonprojecten
In de vragenlijst van deze editie van de lokale energie monitor is expliciet gevraagd hoe respondenten hun eigen financiële situatie zouden omschrijven. Deze vraag is door 139 coöperaties beantwoord. 40% geeft aan een goede financiële situatie te hebben, 45% geeft aan dat de financiële situatie matig is en 15% geeft aan dat de financiële situatie slecht is.
EnergieSamen, Windunie, om | nieuwe energie en Energie VanOns hebben een crisisteam opgericht om te zoeken naar oplossingen voor dit probleem. Op de website van Energie Samen lees je meer over wat je kunt doen als je jouw coöperatie zich in een dergelijke situatie bevindt.
Er is ook gevraagd naar de oorzaken van de slechte of matige financiële situatie en welke behoefte coöperaties hebben om de situatie te verbeteren (figuur 4.8). Er zijn vier verschillende oorzaken voor de financiële situatie aangedragen. Negatieve prijzen werden het meest genoemd (59), gevolgd door hogere operationele kosten (47), en te weinig subsidie-inkomsten (39). Dit komt met name door het niet ontvangen van subsidie bij negatieve prijzen. Schade kan ook een rede zijn voor een slechte of matige financiële situatie. Een zonproject komt stil te liggen, schade moet worden hersteld en gedurende deze periode levert het project geen inkomsten op.
Om de situatie te verbeteren werd met name een hogere vergoeding voor de geleverde stroom genoemd (33). Daarnaast zijn verschillende andere oplossingsrichtingen aangedragen.
