Wat wordt bedoeld met flexibiliteit op het stroomnet?

In een duurzaam energiesysteem spelen zon en wind een steeds grotere rol. Omdat deze bronnen afhankelijk zijn van het weer, is de hoeveelheid stroom die ze leveren niet constant. Ook is er steeds meer vraag naar stroom, en dat is niet altijd op momenten waarop er veel wordt opgewekt. Flexibiliteit helpt om daar slim mee om te gaan.

Flexibiliteit omvat alle maatregelen die partijen kunnen nemen om direct meer of minder stroom te kunnen leveren óf juist gebruiken. Dat is belangrijk omdat vraag en aanbod van stroom altijd precies in balans moeten zijn. 

Flexibiliteit speelt op drie verschillende niveaus in het elektriciteitsnet:

Flexibiliteit op het landelijke stroomnet (hoogspanning)

Op het landelijke hoogspanningsnet is flexibiliteit vooral nodig doordat er steeds meer stroom uit zon en wind wordt opgewekt. Omdat deze productie wisselt, zijn er verschillende manieren nodig om het systeem in balans te houden. Dat kan bijvoorbeeld door:

• Regelbare opwek: oftewel de productie aanpassen
• Vraagsturing: oftewel voornamelijk grote bedrijven die hun stroomgebruik tijdelijk verlagen
• Conversie: stroom omzetten in warmte of waterstof
• Opslag: stroom opslaan in batterijen;
• Interconnectie: stroom uitwisselen met buurlanden.

Netbeheerder TenneT zorgt ervoor dat het systeem in balans blijft en regelt dit via de zogeheten onbalansmarkt.

Flexibiliteit op het middenspanningsnet

Op het middenspanningsnet draait flexibiliteit vooral om het voorkomen van overbelasting van het net, ook wel netcongestie genoemd. De capaciteit van dit deel van het net is beperkt. Een belangrijke oplossing hiervoor zijn energiehubs: samenwerkingsverbanden waarin bedrijven en soms ook huishoudens in een gebied afspraken maken over het gebruik, de opwekking, de opslag en de omzetting van elektriciteit. Door die afstemming kan er meer worden gedaan met een aansluiting die het regionale net nog wél aankan.

Flexibiliteit op het laagspanningsnet

Op het laagspanningsnet, dat stroom levert aan woningen, gaat flexibiliteit vooral over het voorkomen dat het transformatorhuisje in de buurt overbelast raakt. Dit kan door slim om te gaan met elektriciteit, bijvoorbeeld door elektrische auto’s niet op te laden tijdens piekuren. Ook batterijen, slimme apparaten zoals laadpalen, warmtepompen en omvormers, en zogeheten Home Energy Management Systemen (HEMS) helpen om vraag en aanbod beter op elkaar af te stemmen.