De ijsbeer (ursus maritimus) is de grootste van alle berensoorten op aarde: mannetjes kunnen 2 meter 80 lang worden bij een gewicht van 800 kilo. Met de dikke, witte vacht is de ijsbeer speciaal geëvolueerd om te kunnen overleven in het ijzige klimaat op en rond de Noordpool.

De ijsbeer komt van nature voor langs de noordkust van Alaska, Canada en Siberië en langs de volledige kustlijn van Groenland. Langs de noordkust van IJsland spoelen regelmatig ijsberen aan die afdrijven op losse ijsschotsen.

Bedreigde diersoort

Sinds 2006 staat de ijsbeer op de rode lijst van bedreigde diersoorten van het IUCN. Alhoewel nu nog ongeveer 20 tot 25 duizend ijsberen in het wild leven, wordt geanticipeerd op een sterke achteruitgang en misschien zelfs volledig uitsterven onder invloed van klimaatverandering. De wereldwijde temperatuurstijging is rond de Noordpool nog aanzienlijk groter. Door smelt van het pakijs van de Noordpool verdwijnt de mogelijkheid om op zeehonden te jagen, waarvan de ijsbeer afhankelijk is. Daarnaast kan de verbinding over zee-ijs tussen verschillende ijsbeerpopulaties worden verbroken, waardoor ze ook kwetsbaarder worden. Overigens zijn de gevolgen van smelt van de Noordpool voor vrijwel alle arctische diersoorten even dramatisch. Wanneer de losse elementen uit de voedselketen uitsterven, stort het hele ecosysteem in elkaar.

Icoon voor klimaatverandering

De ijsbeer is het icoon geworden voor de ecologische bedreiging van klimaatverandering. Maar deze beperkt zich niet tot de ijsbeer en de andere diersoorten van het Arctische gebied. Bij een wereldwijde temperatuurstijging van twee graden in deze eeuw wordt maar liefst 30 procent van de mondiale biodiversiteit bedreigd. Om onder die grens te blijven moet de huidige, hoge CO2-uitstoot binnen enkele jaren wereldwijd dalen. De meest pessimistische scenario's gaan uit van een temperatuurstijging van 6 graden. De gevolgen hiervan voor het leven op aarde zijn desastreus. De achteruitgang van biodiversiteit wordt nog versterkt door ontbossing.

PCB's

Voor de ijsbeer vormt klimaatverandering niet de enige bedreiging. De Amerikaanse regering heeft besloten geen beschermde status toe te kennen aan de ijsbeer. Daarmee is groen licht gegeven aan olie- en gaswinning in het Arctische gebied van Alaska. Deze industrie vormt een bedreiging voor de ijsbeer omdat hij bovenaan de voedselketen staat, waar verontreiniging van giftige stoffen zich opstapelen. In de ijsbeerpopulatie langs Oost-Groenland is de concentratie van de stoffen PCB's en DDT zeer hoog, net als in de geïsoleerde populatie op Spitsbergen, waar het zorgt voor de aantasting van de voortplantingsorganen en het immuunsysteem.