Voor collega's van het ministerie van BZK en het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) organiseerde HIER een werkbezoek naar het Energiehuis in Houten, een project van bewonersinitiatief EnergieRijk Houten. Ze gaven ons een kijkje achter de schermen van de dagelijkse praktijk van woningverduurzaming en de manier waarop bewonerscollectieven daarin het verschil maken.
In het voorjaar van 2024 opende het Energiehuis in Houten. In het oude pand van een opticien, gelegen op een mooie centrale plek in het centrum. Bewoners kunnen er alle dagen van de week terecht met hun vragen over verduurzamen.
“Je wordt hier niet meteen overspoeld met techniek,” zegt initiatiefneemster Katrin Larsen. “We hebben kleurrijke posters en je kunt lades opentrekken om allerlei soorten isolatiematerialen te bekijken en te voelen. En je krijgt een goed gesprek in gewone mensentaal”.
En die beschrijving van het energiehuis vat meteen ook goed de aanpak van EnergieRijk Houten samen. Want die is persoonlijk, menselijk en op maat. Buren helpen buren met het verduurzamen van hun woning. Dat is immers ook de manier waarop Larsen in 2018 samen met haar buren begon met het verduurzamen van hun eigen buurt.
De aanpak die ze in haar eigen buurt de Hoeven ontwikkelde, wordt zo'n succes dat ook andere buurten aankloppen. En zo krijgt eind 2018 EnergieRijk Houten officieel vorm.
En wat in één buurt werkt, werkt ook in andere buurten. Zo loopt inmiddels in twaalf wijken in Houten een wijkaanpak, waarbij tientallen vrijwilligers hun buren enthousiasmeren voor collectieve inkoopacties voor verschillende verduurzamingsmaatregelen.
De cijfers laten zien dat de wijkaanpak werkt: het bereik ligt gemiddeld tussen de 50 en 60% van de bewoners. En op de offertes van de collectieve inkoopacties, geeft meer dan 50% akkoord. Zo zijn er in deze twaalf buurten inmiddels ruim 4000 maatregelen getroffen.
Ben je benieuwd hoe ze dit precies aanpakken? Neem dan een kijkje in de toolkit van EnergieRijk Houten. Daarin wordt precies uitgelegd hoe ze het in Houten aanpakken en kan je onder andere een stappenplan downloaden.
Uit de wijkaanpak is daarnaast ook Buurtwarmte Houten ontstaan. Hun doelstelling? De aanleg van een warmtenet in eigen beheer, zodat bewoners in vier buurten van het gas af kunnen gaan. Buurtwarmte Houten heeft onlangs een lening van 1 miljoen euro ontvangen vanuit het Ontwikkelfonds Warmte om de volgende stappen mogelijk te maken.
De werkzaamheden van EnergieRijk Houten drijven voor een groot deel op ruim 90 enthousiaste vrijwilligers. ‘Ons goud’, zo noemt Larsen ze ook wel. Want EnergieRijk Houten kan niet zonder hun inzet als energiecoaches en adviseurs. Buren helpen buren – en juist dat blijkt ontzettend effectief en waardevol.
“We werken met een hybride organisatie, waarbij de vrijwilligers worden ondersteund door een klein team van vaste medewerkers. Juist deze combinatie stelt ons in staat om een stevige basis voor de bewoners neer te leggen. Die basis bestaat uit de dienstverlening in het Energiehuis, maar ook doorlopende collectieve inkoopacties. We inspireren, informeren, ondersteunen en ontzorgen. En daar kunnen de bewoners van Houten altijd van op aan” vertelt Larsen.
Ondertussen geeft de basis ook ruimte om te pionieren. Zo kunnen ze blijven innoveren en inspelen op ontwikkelingen. Buurtwarmte Houten is daar een mooi voorbeeld van.
Om ook in de komende jaren de organisatie in stand te houden en door te groeien, is structurele financiële ondersteuning noodzakelijk. “We hebben een eerlijker speelveld nodig”, zegt Larsen. “Maatschappelijke initiatieven kunnen écht een waardevolle bijdrage leveren aan de energietransitie.”
En dat heeft EnergieRijk Houten tijdens het werkbezoek overtuigend laten zien.
Het werkbezoek werd georganiseerd door de Participatiecoalitie. Deze bestaat uit vijf maatschappelijke organisaties van, voor en door bewoners: klimaatstichting HIER, de Natuur en Milieufederaties, Energie Samen, LSA bewoners en Stichting Buurkracht. Zij weten wat er lokaal speelt en kunnen zo de slagingskans van energieprojecten in gemeente of regio’s vergroten. Om de afspraken uit het Klimaatakkoord te kunnen realiseren, hebben de vijf organisaties een samenwerkingsovereenkomst getekend met de ministeries van Binnenlandse Zaken en Economische Zaken.
Wil je bewoners informeren over échte groene stroom, en ze helpen een duurzame keuze te maken bij het afsluiten van een energiecontract? Gebruik dan de Groene stroom checker van HIER. Op deze pagina
Je wilt buren, wijk-, dorps- of stadsbewoners aanspreken om deel te nemen aan je duurzame-energieproject. Maar wat ga je vertellen, aan wie? Hoe wil je die mensen bereiken en hoe ga je ze interesseren
