De term Contracts for Difference (CfDs) gonst al een tijdje in de wereld van zonne- en windprojecten. De verwachting is dat deze financieringsvorm de huidige subsidiemethodiek voor coöperatieve opwekprojecten gaat vervangen. Wat is het precies en wat moet je er als energiecoöperatie mee?
Contracts for Difference (CfDs) worden in het Nederlands ook wel tweerichtingscontracten genoemd. Maar de Engelse term CfDs is meer gangbaar.
CfDs is een term uit de financiële wereld. Het komt neer op een financiële overeenkomst tussen twee partijen (de koper en de verkoper) waarin afspraken worden gemaakt over de prijs van het product ten tijde van het sluiten van de overeenkomst en de huidige prijs van het product op de markt.
Stel: het betreft een CfD over stroom. In de CfD spreken twee partijen dan af wat de waarde van de op te leveren stroom is. Als de marktwaarde van stroom boven de afgesproken prijs komt, dan betaalt de verkoper van stroom het verschil aan de koper van die stroom. Andersom geldt dan ook dat wanneer de marktwaarde van stroom onder de afgesproken prijs komt, de koper het verschil aan verkoper betaalt.
Er zijn verschillende varianten van CfDs mogelijk. Zo kan een CfD werken met 1 of 2 vastgestelde prijzen. De variant met 1 prijs is het meest simpel (zie het voorbeeld hierboven). Wanneer er vastgehouden wordt aan 2 vastgestelde prijzen, ga je uit van een bodem- en een plafondprijs (ook wel 'cap and floor'). Tussen deze bodem- en plafondprijs ontstaat dan een soort band waarbij zowel de koper als verkoper niets hoeft te betalen aan de andere partij.
CfDs bestaan al langer. Ze zijn ontstaan in het Vereniging Koninkrijk in de jaren '70 voor het handelen in goud. Vanaf de jaren 90 werden CfDs veelvuldig gebruikt door hedgefondsen op de beurs en door institutionele beleggers.
Sinds 2013 worden CfD’s in het Verenigd Koninkrijk gebruikt om investeringen in duurzame energie te promoten. De gegarandeerde, vastgestelde prijs verlaagt het risico voor investeerders in duurzame energieproducten.
Sinds juni 2024 staan CfDs genoemd in de Elektriciteitsmarktverordening van de Europese Unie (EU) als het financieringsinstrument van EU-lidstaten om duurzame energie te promoten. Een verordening van de EU is bindend voor alle lidstaten en geldt ook direct voor alle lidstaten (art. 288 Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie). Nederland moet zich dus ook aan de verordening houden.
CfDs als financieringsvorm voor duurzame energieprojecten komt dus voort vanuit de Elektriciteitsmarktverordening van de EU. Deze is in 2024 grondig herzien om de interne EU-elektriciteitsmarkt te verbeteren. De herziening was het antwoord op de hoge en grillige stroomprijzen op de markt door de aanval van Rusland op Oekraïne.
De EU vindt het belangrijk om het Europese energiesysteem te verduurzamen door duurzame energieprojecten te stimuleren. Hierdoor moeten lidstaten de risico’s van investeerders in deze projecten tegemoet kunnen komen, maar tegelijkertijd moeten financiële steunmaatregelen de elektriciteitsmarkt zo min mogelijk verstoren. ‘Gewone’ subsidies kunnen zorgen voor oneerlijke concurrentie. Doordat de werking van CfDs zwaar leunt op de actuele marktprijs van stroom, wordt dit gezien als een financieringsvorm die zowel de investeerder tegemoet komt als de elektriciteitsmarkt zo veel mogelijk met rust laat.
De Nederlandse overheid stimuleert duurzame energieprojecten al jaren via diverse subsidies. Zoals bijvoorbeeld de Stimulering Duurzame Energieproductie en Klimaattransitie (SDE++) en de Subsidie Coöperatieve Energieopwekking (SCE). Vanaf 17 juni 2027 mag de overheid duurzame energieprojecten dus alleen nog maar ondersteunen op basis van CfD’s. Dit gaat gelden voor projecten van 200 kWp of meer. Kortom, vanaf halverwege 2027 is het niet meer mogelijk om een subsidiebeschikking te ontvangen, maar moeten eigenaren van dergelijke opwekprojecten (privaatrechtelijke) tweerichtingencontracten met de overheid afsluiten. Om dit in goede banen te leiden is er een nieuwe wet in voorbereiding.
Voor de bestaande coöperatieve zonprojecten van energiecoöperaties verandert de introductie van CfDs niet veel. De subsidiebeschikkingen van postcoderoos- en SCE-projecten die zijn afgegeven, blijven tot het einde van de looptijd van 15 jaar dezelfde voorwaarden houden.
De huidige ronde voor nieuwe SCE-projecten loopt nog tot 1 oktober 2026. In het eerste helft van 2027 zal er een nieuwe ronde voor SCE-aanvragen openstaan. Hoe de SCE er na die openstellingsronde van 2027 precies uit komt te zien, is nog onbekend.
Vanaf halverwege 2027 zouden nieuwe duurzame opwekprojecten door middel van CfDs moeten worden ondersteund. Maar hoe ziet dat er dan precies uit? In maart 2026 heeft het kabinet de ontwerpprincipes van de CfDs voor de SDE++ bekend gemaakt. Deze worden de komende maanden verder uitgewerkt.
De ontwerpprincipes van de CfDs voor de SDE++ zijn:
Er is een voorkeur om gebruik te maken van bodem- en plafondprijzen (cap and floor) voor hernieuwbare energieprojecten op land waardoor er een vaste bandbreedte ontstaat waartussen de steunbetalingen en vorderingen niet gelden
Maak je als coöperatie gebruik van de Subsidieregeling Coöperatieve Energieopwekking (SCE)? Dan moet je een reglement opstellen en een deelnemersovereenkomst sluiten met de deelnemende leden. Daarbij
Sinds een paar jaar groeit het aantal energiecoöperaties voor en met huurders van woningcorporaties. Via deze constructie kunnen huurders zonder investering ook profiteren van de financiële voordelen