Zij lopen al voorop: drie Grond, Weg- en Waterbouwbedrijven over verduurzamen, sleutelpersonen en de lange adem

Van diesel naar stroom en waterstof

Bij alle drie de bedrijven zit verduurzaming inmiddels diep in de bedrijfsvoering.

Beens Groep, een waterbouwer uit Genemuiden die vaarwegen, waterbouwkundige constructies en baggerwerk verzorgt, werkt bijvoorbeeld met drijvende waterstoflaadstations en hergebruikt consequent materialen uit eigen projecten. Zo kreeg een oude houten duiker van een ander project een tweede leven als overwinteringsverblijf voor vleermuizen. Het familiebedrijf kiest er bewust voor om zich in te schrijven op projecten met een groene ambitie en met hun bouwteam samen met de opdrachtgever al vroeg in het proces om tafel te gaan. "We wilden geen koploper zijn, maar er net achteraan zitten. Nu zijn we koploper," vertelt Anneké Slenters van Beens Groep.

Voor Beheersmaatschappij De Klerk, actief in waterbouw, staalbouw en werktuigbouw, is duurzaamheid onlosmakelijk verbonden met kwaliteit, veiligheid en gezondheid. Het familiebedrijf verduurzaamt zijn materieel, motoren en accu's naar zero emissie en wacht daarbij niet tot het móet. Dat vertelt Lennard van Anrooij, duurzaamheids- en kwaliteitscoördinator, in gesprek met Klimaatstichting HIER.

Avitec infra & milieu, actief in grond-, weg- en waterbouw met zowel advies als uitvoering, zet op verschillende manieren in op verduurzaming. Samen met Novar ontwikkelt Avitec H2 Hollandia, een installatie voor de productie van groene waterstof die rechtstreeks is gekoppeld aan zonnepark Vloeivelden Hollandia. Hiermee kan zonnestroom worden ingezet voor de productie van groene waterstof. Daarnaast rijdt Avitec al met elektrische vrachtwagens en kranen en werkt het bedrijf verder aan het terugdringen van de CO₂-uitstoot. "We hoeven niet bovenaan de ladder te staan, maar we moeten als koploper ook anderen helpen," vertelt Chantal Nijmeijer, coördinator Kwaliteit, Veiligheid, Gezondheid en Milieu. 

Sleutelpersonen: wie trekt de kar?

Het nieuwe handboek van de CO₂-Prestatieladder vraagt bedrijven om sleutelpersonen aan te wijzen: mensen die het CO₂-beleid dragen en verbinden vanuit hun rol of expertise. Bij alle drie de bedrijven die we spraken, blijkt dat in de praktijk vooral de namen zijn opgeschreven van mensen die zich al met de CO₂-uitstoot en -reductie bezighielden. De verantwoordelijkheid voor CO₂-reductie ligt echter bij deze bedrijven niet bij één persoon of team, maar is verspreid onder meerdere functies. Zo vinden duurzaamheidsmaatregelen breder draagvlak binnen de organisatie. Maar uiteraard is er altijd ruimte voor verbetering. We gingen met deze koplopers in gesprek over de sleutelpersonen en duurzame bedrijfscultuur. 

Aan de top zit die verantwoordelijkheid voor CO₂-reductie bij alle drie dicht bij de directie, in samenwerking met de duurzaamheidscoördinator. Bij De Klerk neemt de algemeen directeur de investeringsbeslissingen over materieel en locaties en bij Avitec werken directie, het MT en de afdeling inkoop nauw samen bij de keuze voor opdrachten. De directeur van Beens Groep wil als familiebedrijf volgens Slenters “in het kader van rentmeesterschap een beter bedrijf overdragen aan zijn zoons dan hoe hij het destijds heeft overgenomen.” Daaronder verschilt het per bedrijf hoe die verantwoordelijkheid voor duurzaamheid concreet wordt belegd. Zo zijn bij De Klerk vier mensen formeel aangewezen: naast de algemeen directeur ook de projectleider materieeldienst, de QHSE-manager en Van Anrooij zelf, de duurzaamheids- en kwaliteitscoördinator van het bedrijf. Bij Beens Groep komt de materiaaldienst in beeld, die met behulp van een bouwhub multidisciplinair meedenkt over hergebruik van vrijkomend materiaal, zoals bij het vleermuizenverblijf.

Ook in overlegvorm loopt de aanpak uiteen. De Klerk, als mkb-bedrijf met korte lijnen, komt vooral ad hoc bij elkaar, aangevuld met een halfjaarlijks duurzaamheidsoverleg materieel, maandelijks materieeloverleg tussen directeur en projectleider, en wekelijks contact tussen QHSE-manager en duurzaamheidscoördinator. Bij Beens zit de structuur juist in de strategie: eens in de vijf jaar wordt een strategisch plan gemaakt waarin verduurzaming een vaste plek heeft.

Interessant is de nuance die Van Anrooij van De Klerk zelf aanbrengt: voor hen verandert de sleutelpersonen-eis in de praktijk weinig, omdat dezelfde mensen al jaren bij CO₂-reductie betrokken waren. “Voor bedrijven waar de KAM-coördinator de kar moet trekken is het een zeer goede aanvulling en dwingt het om het CO₂-beleid door meer personen binnen het bedrijf op te pakken.” Avitec merkt dat communicatie over verduurzaming moet aansluiten bij de dagelijkse praktijk van medewerkers. Bij de introductie van nieuw materieel zijn vooral de ervaringen van de collega's die ermee werken belangrijk. Nijmeijers wil binnenkort collega’s van de buitendienst die het leuk vinden, vragen om mee te denken over CO₂-reductie en de cultuuromslag van het bedrijf, om zo meer ambassadeurs op de werkvloer te krijgen.

Bewustwording: de cultuur achter de techniek

Techniek alleen is niet genoeg, zo blijkt uit alle drie de gesprekken. Het draait minstens zo veel om een cultuuromslag, en dat bevestigt het belang van een sleutelpersonenaanpak. Wat volgens Avitec echt het verschil maakt, is een boodschap die verder gaat dan het bedrijf en het thema duurzaamheid: "Duurzaamheid gaat niet alleen over het bedrijf van vandaag, maar ook over wat we achterlaten voor volgende generaties."

De lange adem is een terugkerend thema: net als bij veiligheid een aantal jaar geleden, verandert een cultuur niet van vandaag op morgen, zo klinkt het bij de drie bedrijven.

De rem zit niet altijd bij henzelf

Alle drie de bedrijven zijn eerlijk over waar de belemmeringen liggen. En dat is vooral extern.

Alle drie de bedrijven zien de grootste opgave niet in de eigen uitstoot en het eigen energieverbruik (scope 1 en 2), maar in scope 3: de keten. Daar is volgens Beens Groep een lobby nodig richting producenten van bouwmaterialen, en richting opdrachtgevers. Slenters ziet dat zij worstelen met welke rol zij hebben in de CO₂-reductie van de sector. Diezelfde worsteling van opdrachtgevers ziet Avitec, die veel voor publieke opdrachtgevers werkt en merkt dat opdrachtgevers met hun aanbestedingseisen invloed hebben op de verduurzaming van de markt. Gemeenten en andere overheden kunnen het verschil maken door bij hun opdrachten eisen te stellen aan ambitieniveau op het gebied van zero emissie, of de trede op de CO₂-Prestatieladder van de opdrachtnemer. Nijmeijers boodschap is dan ook helder: Duurzaamheidseisen in aanbestedingen kunnen bijdragen aan verdere verduurzaming van de markt.

De bedrijven wachten niet af, maar werken samen om verschil te maken en creëren zo handelingsperspectief om wél iets te doen. Beens Groep neemt zo veel mogelijk projecten aan met bouwteamprojecten, zodat ze mee kunnen denken over de beste aanpak van het bouwproject en ze alle overgebleven materialen kunnen hergebruiken met behulp van hun bouwhub. Avitec deelt kennis en ervaringen binnen de sector en is via de directie actief binnen Bouwend Nederland. Het uitgangspunt bij de drie bedrijven komt op hetzelfde neer: je hoeft niet per se bovenaan de ladder te staan, maar als koploper help je wel anderen mee vooruit, en daar heeft de sector meer aan dan wanneer je je voorsprong voor jezelf houdt.

De HIER kennisbank helpt het MKB om duurzaamheidsbeleid praktisch toe te passen. Zo bouw je stap voor stap aan meer draagvlak, versnelling en zichtbaarheid van duurzaamheid binnen je organisatie. Ons Sleutelpersonentraject helpt met 1-op-1 implementatie op maat, om collega's te betrekken, passende CO₂-reducerende initiatieven te starten en samen te bouwen aan een organisatie waarin duurzaamheid vanzelfsprekend wordt.