NPLW maakt handreiking uitvoeringsplan

Het Nationaal Programma Lokale Warmtetransitie (NPLW) heeft een handreiking uitvoeringsplan gemaakt. Een dergelijk uitvoeringsplan is een beleidsdocument dat beschrijft hoe een dorp, buurt of wijk aardgasvrij wordt. In dit artikel lees je er meer over, inclusief twee aandachtspunten van HIER.

Wat is een uitvoeringsplan?

Vrijwel iedere gemeente heeft een Transitievisie Warmte, waarin globaal wordt omschreven welk aardgasalternatief per wijk of dorp het meest kansrijk lijkt. Een uitvoeringsplan is een gedetailleerde uitwerking per wijk of dorp. Uiteindelijk wordt de datum om de levering van aardgas te stoppen, vastgesteld door de gemeenteraad in het formele omgevingsplan. Het uitvoeringsplan is een belangrijke onderbouwing voor dat besluit.

Om een uitvoeringsplan vast te stellen is het volgens NPLW nodig dat de gemeente beschikt over een Transitievisie Warmte en dat de benodigde technische, financiële en sociale onderzoeken zijn uitgevoerd. Daarnaast moeten de partners die nodig zijn voor de realisatie van de plannen het met elkaar eens zijn. Ook moeten bewoners, ondernemers en andere gebouweigenaren hebben geparticipeerd bij de totstandkoming.

Handreiking helpt bij opstellen uitvoeringsplan

Het NPLW maakte de handreiking specifiek voor gemeenteambtenaren die zich bezighouden met het aardgasvrij maken van de gebouwde omgeving. Hij is samen met andere partijen tot stand gebracht, zoals VNG, Aedes, Unie van Waterschappen, NVDE en Netbeheer Nederland. Ook droeg een groot aantal gemeenten bij aan het maken van dit voorbeeldplan. 

De handreiking geeft aan hoe de gemeente een goed uitvoeringsplan op kan bouwen: welke informatie moet er in, waar moet je allemaal rekening mee houden. Volgens het NPLW is het uitvoeringsplan praktisch onmisbaar voor gemeenten. Het aardgasvrij maken van wijken is een langjarig en complex traject, waarover de gemeente regie moet voeren. Een planmatige aanpak maakt dit voor alle betrokken partijen behapbaar door de opgave te structureren en keuzes inzichtelijk te maken.

Aandachtspunten uitvoeringsplan en praktijk

Het maken van een uitvoeringsplan is uiteraard altijd verstandig. Het geeft aan wat de gemeente wil en het is een belangrijk onderdeel van het formele besluitvormingsproces. Een handreiking voor het opstellen ervan is ook nuttig. Tegelijkertijd laat de praktijk van het Programma Aardgasvrije Wijken (PAW) zien dat er ook risico’s zijn aan het eerst opstellen van een plan en pas daarna starten met de uitvoering van maatregelen. Het uitvoeringsplan kan een jarenlang en behoorlijk theoretisch proces worden zonder dat er echt iets gebeurt.

Twee voorbeelden waaruit dit risico blijkt:

1. In het voorbeeldplan uit de handreiking wordt per buurt gestart met een isolatiecampagne van anderhalf jaar, gevolgd door de aanleg van het warmtenet in ruwweg twee jaar. Deze planning lijkt vrij optimistisch, aangezien ongeveer 40% van alle woningen nog isolatiemaatregelen nodig heeft. Ook wordt in de laatste buurten pas in het vijfde jaar van de planning gestart met de isolatiecampagne. In de praktijk laten alle ervaringen van de afgelopen decennia laten zien dat het meerdere jaren kost om alle bewoners van slecht geïsoleerde woningen mee te krijgen. Het is daarom verstandig na het aanwijzen van een dorp, buurt of wijk meteen te starten met een intensief isolatieprogramma. Dat is ook de beste manier om de mensen mee te krijgen.
2. Het voorbeeldplan maakt – in dit geval – een keuze voor een warmtenet. Op dit moment is er in het overgrote deel van de gemeenten geen warmtebedrijf aanwezig dat een warmtenet aan kan leggen en beheren. Zolang een dergelijk bedrijf er niet is, zie je in veel gemeenten met een PAW-proeftuin een jarenlange discussie ontstaan over het exacte aanbod aan bewoners. Met als gevolg eindeloos uitstel van het uitvoeringsplan. Het is met andere woorden niet verstandig om eerst een uitvoeringsplan te maken en daarna pas werk te maken van een warmtebedrijf.

Het is goed om dit in het achterhoofd te houden wanneer je aan de slag gaat met een uitvoeringsplan. Zo vergroot je de kans dat de uitvoering ook daadwerkelijk lukt.

Bekijk de handreiking

Download of bezoek de website van het NPLW.