Waarom je (soms) meer betaalt voor stadsverwarming

Hoe werd de prijs van stadsverwarming bepaald?

De prijs van stadsverwarming was jarenlang gekoppeld aan de gasprijs. Dat werkte via het zogenaamde niet-meer-dan-anders-principe (NMDA). Simpel gezegd: huishoudens met stadsverwarming mochten gemiddeld niet duurder uit zijn dan huishoudens met een gasaansluiting.

Omdat er meestal maar één warmteleverancier is per warmtenet, kun je als bewoner niet overstappen naar een andere aanbieder. Daarom waren er regels nodig om te voorkomen dat warmtebedrijven zomaar hoge prijzen konden vragen.

Toch voelde het voor veel mensen vreemd dat hun warmterekening steeg als de gasprijs omhoog ging, terwijl hun warmte soms helemaal niet uit gas kwam.

Wat verandert er met de Wet collectieve warmte?

De overheid werkt aan nieuwe regels voor warmtenetten: de Wet collectieve warmte (Wcw). Volgens de planning gaat die wet in op 1 januari 2027. Met deze nieuwe wet moet de prijs van warmte minder afhankelijk worden van de gasprijs. In plaats daarvan wordt meer gekeken naar de echte kosten van het warmtenet.

Ook krijgen gemeenten en provincies een grotere rol. Nieuwe warmtebedrijven moeten voor meer dan de helft in handen zijn van publieke partijen, zoals gemeenten. De veranderingen komen stap voor stap:

Eerst: kleine aanpassing van het oude systeem

In de eerste fase blijft de gasprijs nog belangrijk bij het bepalen van de warmtetarieven. Wel worden bepaalde kosten eruit gehaald die eigenlijk niets met warmtenetten te maken hebben.

Later: prijzen gebaseerd op echte kosten

Daarna komt er een systeem waarbij de prijs meer gebaseerd wordt op de werkelijke kosten van een warmtenet. Denk aan onderhoud, aanleg van leidingen en de warmtebron zelf.

Dat nieuwe systeem wordt niet meteen ingevoerd. Volgens de ACM duurt het waarschijnlijk tot minimaal 2034 voordat de tarieven volledig gebaseerd zijn op echte kosten. Tot die tijd blijft de gasprijs dus nog invloed houden.

Waarom kan stadsverwarming alsnog duurder worden?

Ook als de prijs minder gekoppeld wordt aan gas, kan stadsverwarming duurder worden. Dat heeft verschillende oorzaken.

1. Warmtenetten zijn duur om aan te leggen

Een warmtenet aanleggen kost veel geld. Er moeten leidingen de grond in, installaties gebouwd worden en bestaande wijken moeten worden aangesloten.

Die investeringen worden over veel jaren terugverdiend via de warmtetarieven.

2. De warmtebron kost ook geld

Warmte kan uit verschillende bronnen komen, zoals:

• Restwarmte uit fabrieken
• Aardwarmte (geothermie)
• Warmte uit oppervlaktewater (aquathermie)

De prijs hangt af van hoe duur die bronnen zijn. Als een warmtebron duurder wordt, merk je dat uiteindelijk op je energierekening.

3. Warmtenetten gebruiken zelf ook energie

Een warmtenet draait niet vanzelf. Er is bijvoorbeeld stroom nodig om pompen en installaties te laten werken.

Als elektriciteit duurder wordt, stijgen ook de kosten van het warmtenet.

4. Subsidies kunnen lager worden

Sommige duurzame warmteprojecten krijgen subsidie van de overheid.

Maar die subsidie verandert mee met de energieprijzen. Als energie duurder wordt, heeft een warmteproject soms minder subsidie nodig. Tegelijkertijd kunnen de kosten van het warmtenet juist stijgen.

Daardoor kan de rekening voor huishoudens alsnog hoger uitvallen.

Wat betekent dit voor jou?

• De prijs van stadsverwarming wordt waarschijnlijk duidelijker opgebouwd
• De gasprijs krijgt op termijn minder invloed
• Maar warmte kan nog steeds duurder worden door investeringen en hogere energiekosten

Het doel van de nieuwe regels is dat warmtenetten op de lange termijn duurzamer en stabieler worden.