Het Energiehuis als kans

Wat is een Energiehuis?

Steeds meer gemeenten zijn bezig met de oprichting van een Energiehuis of verkennen de mogelijkheden daarvoor. Dat is niet verrassend. De Rijksoverheid heeft de afgelopen jaren gewerkt aan de vertaling van Europese regelgeving (de EPBD IV) naar Nederlands beleid. Deze richtlijn schrijft voor dat inwoners en mkb-ondernemers toegang moeten hebben tot een laagdrempelige, onafhankelijke one-stop-shop voor het verduurzamen van woningen en gebouwen. In Nederland krijgt dit vorm in het Energiehuis.

Een Energiehuis is een centrale voorziening, in ieder geval digitaal en waar mogelijk ook fysiek, waar inwoners en mkb’ers terechtkunnen met vragen over het verduurzamen van hun woning of bedrijfspand. Het uitgangspunt is dat zij ondersteuning krijgen, ongeacht waar zij zich bevinden in hun verduurzamingsproces.

Of het nu gaat om bewustwording, het verkennen van mogelijkheden, het aanvragen van financiering, het vinden van uitvoerende partijen of de daadwerkelijke uitvoering van maatregelen: het Energiehuis biedt ondersteuning tijdens de gehele verduurzamingsreis.

Meer dan een energieloket

Daarmee onderscheidt het Energiehuis zich van het energieloket dat veel gemeenten al kennen. Energieloketten richten zich vaak vooral op het verstrekken van informatie en advies. Een Energiehuis gaat een stap verder door inwoners en ondernemers actief te ondersteunen bij de verschillende keuzes en stappen die nodig zijn om daadwerkelijk tot uitvoering te komen.

Dat betekent niet dat één organisatie alle werkzaamheden zelf uitvoert. Het Energiehuis fungeert juist als een herkenbaar en toegankelijk aanspreekpunt dat de beschikbare expertise, diensten en uitvoerende partijen met elkaar verbindt. Bewoners en ondernemers kunnen er terecht voor onafhankelijk advies en worden, waar nodig, doorverwezen naar de juiste specialist of organisatie.

Het Energiehuis als kans

Klimaatstichting HIER staat positief tegenover deze ontwikkeling. We zien het Energiehuis als een kans om de verduurzaming van de gebouwde omgeving een flinke zet te geven. We zien de volgende vier kansen: 

1. Het Energiehuis is een kans om lokaal een coherent, gezamenlijk verhaal te vertellen.                                                         

   Dit kan zorgen voor het vertrouwen dat mensen nodig hebben om daadwerkelijk maatregelen te laten uitvoeren. De afgelopen jaren zijn er tal van organisaties actief geworden in het verduurzamen van huizen en panden, zonder dat er samenhang in zit. Partijen geven adviezen die niet op elkaar aansluiten, het is voor bewoners en mkb’ers moeilijk te beoordelen welke bedrijven ze het beste kunnen helpen. Daardoor is het na iedere stap in de verduurzamingsreis makkelijk om af te haken. Het helpt enorm als er consistent verhaal is dat door alle relevante partijen gedragen wordt en er goed onderling wordt doorverwezen. Het Energiehuis kan daarin een belangrijke rol spelen.

    

2. Het Energiehuis is een kans om de energietransitie veel zichtbaarder te maken. 

   Veel bewoners en mkb’ers stellen zich erg afwachtend op in de energietransitie. Het is daarom nodig om aanbod te ontwikkelen dat past bij verschillende doelgroepen, en hier intensief lokaal campagnes omheen te voeren. Wanneer dit consistent gebeurt vanuit hetzelfde merk (het lokale Energiehuis), wordt de herkenbaarheid van activiteiten veel groter.

    

3. Het Energiehuis is een kans om veel samen en veel meer uitvoeringsgericht te gaan werken.    

   De energietransitie is de afgelopen jaren voor een groot deel getrokken door beleidsambtenaren. Het Energiehuis is een kans om een team in te richten dat zich niet bezig hoeft te houden met beleid, maar vooral met de uitvoering. Het Energiehuis is dé kans is om tot een zichtbare uitvoeringsorganisatie te komen van de energietransitie. Eem plek waar ambtenaren, het huidige energieloket en bewonersgroepen samenwerken. Daarvoor is nodig dat het Energiehuis een toegankelijke plek is en beschikt over meerdere werkruimtes.

    

4. Het Energiehuis is een kans omdat zowel Europese als landelijke richtlijnen voor versnelling zorgen

   De overheid heeft de Europese richtlijnen vertaald in landelijke kwaliteitskaders. Deze vertaling naar Nederlands beleid en de activiteiten vanuit het Rijk zorgen er nu al voor dat veel gemeenten in beweging zijn gekomen. Het momentum dat nu ontstaat, zorgt ervoor dat veel gemeenten aan de slag gaan met het optuigen van een herkenbaar, uitvoeringsgericht Energiehuis. 

    

Zeven aandachtspunten om het Energiehuis een succes te maken

Zoals hierboven te lezen valt, is HIER positief over energiehuizen. Dit betekent echter niet dat wij verwachten dat ieder Energiehuis zomaar haar volledige potentie benut. 

Uiteindelijk moeten energiehuizen een belangrijke rol spelen bij de opgave om alle woningen van bewoners en bedrijfspanden van het mkb te verduurzamen. Om dat voor elkaar te krijgen, zijn volgens HIER de volgende zeven aandachtspunten van belang:

1. Goede samenwerking tussen gemeente, bewonersinitiatieven en lokale organisaties

   Alleen wanneer gemeente, bewonersinitiatieven en lokale organisaties goed samenwerken, krijgt het coherente verhaal naar de bewoner toe vorm. Een goede samenwerking zorgt voor afstemming van informatie en aanbod. De bewoner kan gericht doorverwezen worden naar de juiste (lokale) partij met het voor hem passende aanbod. Door goed af te stemmen en samen te werken, wordt de kans dat de bewoner stopt met zijn verduurzamingsreis, een stuk kleiner. 

    

2. Een begrijpelijk en aantrekkelijk aanbod

   Verduurzamen is vaak complex, duur en ingewikkeld. Met aanbod dat begrijpelijk en aantrekkelijk is, verzacht het Energiehuis de pijn. Complexe materie wordt in eenvoudige taal uitgelegd. Maatregelen worden door allerlei financiële regelingen betaalbaar. En met een goede doorverwijzing vanuit het Energiehuis, wordt het vinden van een betrouwbare uitvoerder ook gemakkelijker.

    

3. Proactieve benadering van bewoners en mkb

   Niet iedereen is bezig met verduurzamen. En niet iedereen zal uit zichzelf aankloppen bij het Energiehuis. Juist voor die bewoners waar verduurzamen niet top of mind zit, is een proactieve benadering noodzakelijk om het gesprek erover te openen. Wacht niet totdat de bewoner vanzelf komt, maar zoek actief het gesprek op. 

    

4. Veel communicatie

   Communicatie is essentieel wanneer je brede middengroepen wilt bereiken. Sluit aan bij hun leefwereld en interesses – zowel wat betreft toon, inhoud als vorm. Kijk bijvoorbeeld kritisch naar de momenten waarop je informatieavonden organiseert, of welk medium je kiest voor je communicatie. Veel en vaak communiceren is belangrijk, net als het laten varen van de ambtelijke toon. Uitvoering staat centraal.

    

5. Het Energiehuis moet de motor achter de uitvoering van de energietransitie worden

   Want bewoners moeten in beweging komen en starten met het verduurzamen van hun woningen. Hetzelfde geldt voor de bedrijfspanden in de buurt. Dat betekent goede informatie en advies vooraf, maar óók concreet aanbod van maatregelen en doorverwijzing naar (lokale) uitvoerders. Zodat de bewoner en ondernemer ook daadwerkelijk stappen kan gaan zetten. 

    

6. Een fysieke locatie 

   Op de plekken waar een fysiek Energiehuis aanwezig is, zijn de resultaten positief. Voor bewoners groeit zo’n fysieke locatie gedurende de tijd uit tot een vast herkenbaar en betrouwbaar punt van informatie. Want niet iedereen vindt even makkelijk z’n weg tussen online informatie. Persoonlijk contact, bijvoorbeeld op een fysieke locatie, geeft veel bewoners het vertrouwen om de volgende stap te zetten. 

    

7. Buurtenergiehuizen

   Hoe lokaler, hoe beter – deze stelregel geldt ook voor Energiehuizen. Daarom pleit HIER voor buurtenergiehuizen in elke buurt, wijk of dorp waar de gemeente met een wijkuitvoeringsplan aan de slag gaat. Met een vaste plek in iedere buurt, is het voor de bewoner duidelijk waar hij of zij terecht kan. De lokale schaal maakt het mogelijk om aan te sluiten bij lokale zorgen en uitdagingen. Bovendien is het buurtenergiehuis zo ook bereikbaar voor bewoners die minder mobiel zijn. 

    

Welke rol speelt HIER bij het tot een succes maken van energiehuizen?

HIER weet wat er op lokaal vlak speelt. We werken samen met onze partners al vijftien jaar aan de lokale energietransitie. We weten wat werkt, maar we weten ook wat de uitdagingen zijn.

HIER volgt het onderwerp Energiehuis al enige jaren. In 2025 is er een praktische handleiding gepubliceerd. Deze is er op gericht om binnen een gebiedsgerichte aanpak gebruik te maken van een buurtenergiehuis. In 2026 verscheen het Inspiratieboek Energiehuis waarin 10 verschillende energiehuizen in beeld zijn gebracht. Welke keuzes hebben zij gemaakt en welk effect dit heeft? Daarnaast hebben we vele bijeenkomsten rond dit thema georganiseerd. Kortom: we weten wat er speelt en hebben een breed netwerk van partners met praktijkervaring opgebouwd. 

Daarnaast hebben wij een groot netwerk van gemeenten, energiecoöperaties en bewonersinitiatieven. Hierdoor kennen we de uitdagingen van de lokale energietransitie goed. Daarnaast hebben we veel ervaring met lokaal geleerde lessen vertalen naar bruikbare producten voor een grotere groep.

De komende jaren helpt HIER gemeenten die net als wij het Energiehuis als een kans zien om een grote groep bewoners en mkb’ers in beweging te krijgen. Niet alleen door praktische en kennisproducten te ontwikkelen en landelijk verspreiden, maar ook door gemeenten en lokale organisaties te begeleiden.

De hulp die HIER biedt, bestaat uit:

• Procesbegeleiding om tot een goede samenwerking te komen met alle benodigde lokale partijen;
• Ontwikkelen van tools (aanpakken, stappenplannen, communicatiemateriaal) die gemeenten en hun partners kunnen inzetten om het bereik van hun activiteiten te vergroten;
• Kennisuitwisseling met focus op gemeenten en partners die energiehuizen zien als kans om grote groepen bewoners in beweging te brengen. 

Kan jij in jouw gemeente hulp gebruiken bij het opzetten en inrichten van het Energiehuis? Neem dan contact op via energiehuis@hier.nu. Dan bekijken we samen de mogelijkheden.