El Niño is een natuurverschijnsel waarbij de bovenste laag van het water in de Grote Oceaan voor de kust van Zuid-Amerika, warmer is dan normaal. Het komt onregelmatig om de paar jaar voor en wordt veroorzaakt door een ingewikkeld samenspel van veranderende lucht- en golfstromen. Een sterke El Niño heeft verregaande gevolgen voor het klimaat, zowel globaal als lokaal. El Niño betekent het jongentje in het Spaans, en staat voor het Kerstkind, omdat het verschijnsel zich rond die periode meestal presenteert.

Gevolgen

El Niño heeft de sterkste gevolgen in de gebieden die rond de zuidelijke grote oceaan liggen, Zuid-Amerika en Azië. Het warme oceaanwater bij Zuid-Amerika bevat minder voedingsstoffen, waardoor de visstand achteruitgaat en lokale vissers in de problemen komen. Daarnaast zorgt een El Niño in het normaal droge Andesgebergte voor sterke regenval, met modderstromen tot gevolg. Terwijl het aan de ene kant natter wordt, wordt het aan de andere kant van de oceaan in de Filippijnen en Indonesië juist droger. Dat levert daar bosbranden en mislukte oogsten op. Omdat er veel CO2 vrijkomt bij de bosbranden heeft een El Niño ook invloed op klimaatverandering.

Temperatuurstijging en extreem weer

Globaal gezien leidt een El Niño vooral tot een warmere weersperiode. 2015 en 2016 waren beide een El Niño-jaar en behoren mede daardoor tot de warmste jaren die tot nu toe zijn gemeten. Ook in 1997 was er een sterke El Niño. Volgens de Voedsel- en Landbouworganisatie van de Verenigde Naties (FAO), zorgde dat destijds voor extreem weer in meer dan 60 landen. Dat varieerde van overstromingen in het ene land, tot droogte elders. Of klimaatverandering het voorkomen en de intensiteit van El Niño versterkt, is nog onderwerp van onderzoek.

La Niña

Wanneer de normale situatie wordt uitvergroot, wordt ook wel gesproken van een La Niña, het meisje, als tegenhanger van El Niño. Aan de westkust van Zuid-Amerika en in grote delen van de Grote Oceaan is het dan juist zeer koel en droog, terwijl het dan aan de andere kant van de oceaan in Indonesië, en zelfs de Indische oceaan, erg warm en vochtig is.

Meer weten? Bekijk deze leuke animatie over de werking van de El Niño in 2015-2016 (let op: de video is Nederlands ondertiteld):