Wat is een mini-warmtenet?
De energietransitie vraagt om slimme oplossingen om van het gas af te gaan. Individuele warmtepompen en grootschalige warmtenetten met honderden aansluitingen zijn al jaren gangbare technieken.
Als uitbreiding daarop is er nu ook het concept mini-warmtenet. Een mini-warmtenet is een techniek waarbij je met een klein groepje huizen samen gebruik maakt van één duurzame warmtebron voor de verwarming van je huis.
Een mini-warmtenet is een bewezen concept met veel potentie dat op veel plekken mogelijk is, maar nog weinig toegepast wordt bij bestaande woningen met particuliere eigenaren.
Met een mini-warmtenet kun je met de buren binnen 1 á 2 jaar collectief van het gas af.
Maximaal 10 woningen
De omvang van een mini-warmtenet varieert tussen de 2 en 50 aansluitingen.
Voor een burenproject is het aan te raden om met niet meer dan 10 woningen aan de slag te gaan. Een niet te grote groep buren zorgt ervoor dat de onderlinge afstemming makkelijker is. Daarnaast is het gezamenlijk eigendom bij een mini-warmtenet met minder dan 10 aansluitingen gemakkelijker te regelen, de zogenaamde mandeligheid.
Bovendien: door het gezamenlijk op te pakken, kun je ook in de kosten delen. Bij meer dan 10 aansluitingen zijn er meer regels en wordt mandeligheid onhandig.
Dit stappenplan focust om deze redenen op een mini-warmtenet voor 2-10 woningen.
Licht versus zwaar
Er bestaan grofweg twee varianten van mini-warmtenetten: 'lichte' en 'zware'. Bij tot 2-10 aansluitingen ligt een licht mini-warmtenet het meest voor de hand.
Bij een licht mini-warmtenet delen woningen een warmtebron en iedere woning heeft een eigen warmtepomp. Het gaat daarnaast in de meeste gevallen om een 'zeer-lage-temperatuur' (ZLT) warmtenet. Water van tussen de 10 en 30 graden loopt van de bron door de leidingen naar het huis waar het daarna door de warmtepomp op de gewenste temperatuur wordt gebracht.
De technische mogelijkheden van mini-warmtenetten zijn breed, maar wanneer huizen ver uit elkaar staan of nog helemaal niet goed geïsoleerd zijn, is een mini-warmtenet waarschijnlijk niet de beste oplossing. Bovendien is met name de organisatie van een mini-warmtenet een uitdaging.
In dit stappenplan nemen we je mee door alle stappen die nodig zijn om een mini-warmtenet te realiseren.
Warmtebron
Bij mini-warmtenetten gaat het in de meeste gevallen om een 'zeer-lage-temperatuur' (ZTL) warmtebronsysteem. Denk hierbij aan aquathermie of bodemenergie:
- Aquathermie: warmte wordt uit oppervlakte- of afvalwater gehaald.
- Bodemenergie: een gedeelde bodemlus onttrekt warmte uit de grond.
Je leest er meer over in de techniek van een mini-warmtenet, in fase 2 van dit stappenplan.
Voor- en nadelen van een mini-warmtenet
Waarom zou je aan de slag gaan met een mini-warmtenet als je ook zelf een eigen warmtepomp kan installeren? Dat scheelt immers geld en gedoe, en je bent onafhankelijk. Toch heeft mini-warmtenet in veel gevallen voordelen.
Voordelen:
- Een mini-warmtenet is efficiënter in energieverbruik dan een individuele warmtepomp. Door de constantere temperatuur van het water (aquathermie) of de bodem (bodemlus) gebruikt een warmtepomp minder stroom. Ook biedt het de mogelijkheid om een woning energiezuinig te koelen.
- Er minder geluidsoverlast doordat je bij een mini-warmtenet gebruik maakt van individuele water-water warmtepompen. Dit type warmtepomp veroorzaakt minder geluidsoverlast dan de standaard lucht-waterwarmtepomp, omdat er geen buitenunit is.
Nadelen:
- Aan de andere kant is er voor een mini-warmtenet voldoende ruimte nodig en ontstaat er overlast bij het graven van de leidingen (door de tuin en/of openbare ruimte). Voor de aanleg van een bodemlus is een grote kraan nodig.
Over het stappenplan mini-warmtenetten
Met dit stappenplan mini-warmtenetten krijg je inzicht in alle activiteiten die nodig zijn om een mini-warmtenet te realiseren.
De methode is gericht op 'lichte' mini-warmtenetten, voor twee tot tien woningen in particulier bezit die relatief dicht bij elkaar staan én geschikt zijn voor verwarming op lage temperatuur met behulp van een warmtepomp.
Deze zijn eenvoudiger in opzet en beheer, hebben minder complexe technische vereisten en kennen een overzichtelijkere participatiestructuur.
Vijf fasen:
De stappen zijn opgedeeld in vijf fasen, waarin zowel de technische, organisatorische als financiële aspecten aan bod komen. Binnen iedere stap vind je uitbreide informatie, tools en voorbeelden.
Via het menu bovenin navigeer je gemakkelijk tussen de verschillende fasen.
Fase 1. Verkennen
Stap 1. Onderzoek wat de plannen van de gemeente zijn
Stap 2. Leg contact met buurtbewoners
Stap 3. Vorm een kerngroepje
Stap 4. Betrek de gemeente
Fase 2. Haalbaarheid onderzoeken
Stap 1. Onderzoek de technische haalbaarheid
Stap 2. Onderzoek de financiële haalbaarheid
Stap 3. Betrek andere partijen
Fase 3. Richting kiezen
Stap 1. Zelf investeren of ontzorgd worden?
Fase 4. Organisatie opzetten
Stap 1. Kies een organisatiestructuur
Fase 5. Realiseren
Stap 1. Stel een uitvoeringsplan op.
Er is nog veel te leren op het gebied van mini-warmtenetten voor particulieren. Daardoor kan het zijn dat de informatie soms nog niet volledig is. Desalniettemin hebben we de belangrijkste stappen voor je in kaart gebracht. En we blijven het stappenplan doorontwikkelen.
Voor wie is dit stappenplan?
Dit stappenplan is bedoeld voor iedere enthousiaste particuliere woningeigenaar die:
- samen met buren van het gas af wil zonder te wachten op een groot collectief plan;
- individuele warmtepompen niet ziet zitten, bijvoorbeeld vanwege het geluid;
- binnen een jaar van het gas af wil zijn;
- en die geïnteresseerd is in de mogelijkheden van een mini-warmtenet.
Lees hier meer als je nog niet zeker weet of je woning klaar is voor een warmtepomp.
Contact
Ben je geholpen met dit stappenplan, of heb je vragen of suggesties? We horen heel graag van je. Neem contact op met Menno van Kicken, expert mini-warmtenetten, via menno@hier.nu.