Noordpool (smelt -)

Sinds satellietmeting begon in 1979 is de ijsuitbreiding van de Noordpool gestaag afgenomen. In recente jaren lijkt deze smelt zich te versnellen, met een absoluut record voor 2007, toen de ijsuitbreiding al 39 procent onder gemiddeld lag!

Alhoewel de oorzaak hiervan niet alleen in temperatuurstijging hoeft te liggen (ook weersvariatie is van belang, in het geval van 2007 afkalving door storm) is de huidige toestand van de ijsbedekking reden om de bestaande voorspellingen bij te stellen. Een kleiner ijsoppervlak zorgt namelijk voor een kleiner weerkaatsend vermogen (albedo) van de Noordpool: omdat het hele gebied letterlijk donkerder wordt, absorbeert het meer zonnestraling, waardoor de opwarming en smelt versnellen.

Enkele jaren geleden drong het besef door dat onder invloed van de huidige klimaatverandering uiteindelijk de hele Noordpool 's zomers ijsvrij zal zijn. Aanvankelijk werd aangenomen dat dit rond 2100 voor het eerst zou kunnen gebeuren. Een paar jaar geleden is dit bijgesteld naar 2050. Inmiddels denken veel klimaatwetenschappers, op basis van de gemeten smelt, dat het in 2030 al zover zal zijn. Mogelijk verloopt de werkelijke smelt echter nog veel sneller en is de Noordpool zelfs al binnen tien jaar in september vrijwel ijsvrij. Een belangrijke oorzaak van de onderschatting is dat de wetenschap onvoldoende rekening houdt met de effecten van extremen. Een warme zomer kan het smelten enorm versnellen, doordat het ijs zich vanwege het albedo-effect niet herstelt. De eerste modelstudie die dit effect meerekende kwam uit op volledige smelt van de Noordpool in de zomer van 2013.

IJssmelt beschadigt Arctische ecosystemen, waardoor een deel van de unieke biodiversiteit van het gebied dreigt te verdwijnen, waaronder de ijsbeer. Daarnaast worden de oorspronkelijke volkeren van het Noordpoolgebied in hun leefwijze aangetast.

Klimaatmodellen suggereren dat een ijsvrije Noordpool van grote invloed kan zijn op de weerspatronen van het hele Noordelijk Halfrond. Door de lagere albedo zullen ook nabijgelegen gebieden sneller opwarmen. Dat blijkt ook uit de IPCC-voorspellingen, die aangeven dat de temperatuurstijging nergens sterker zal zijn dan rond de Noordpool.

Dit kan twee verstrekkende gevolgen hebben:
- versnelde smelt van Groenland.
- smelt van de Siberische (en Canadese) permafrost.

Wanneer Groenland onverwacht sneller zal smelten, zal ook de wereldwijde zeespiegelstijging versnellen.

Smelt van de permafrost heeft een ander effect. In de bevroren laag zitten grote hoeveelheden gashydraten opgeslagen. Wanneer deze methaan-verbindingen in de atmosfeer komen, zal dat het broeikaseffect nog verder kunnen versterken.

© www.hier.nu / Rolf Schuttenhelm