Klimaatverdrag: aanpak van een internationaal probleem

De United Nations Framework Convention on Climate Change, kortweg aangeduid als UNFCCC, is een VN-organisatie die in 1992 is opgericht ten behoeve van wereldwijde emissiereductie van broeikasgassen in de strijd tegen klimaatverandering.

Het UNFCCC staat sinds 2006 onder leiding van de Nederlander Yvo de Boer.

COP-3: Kyoto
Het UNFCCC, waar 192 landen lid van zijn, is de opsteller van het Kyoto-protocol, tijdens de derde 'Conference of Parties' (COP), een VN-ontmoeting op het hoogste niveau, die in december 2007 werd gehouden in de Japanse stad Kyoto.

Het Kyoto-protocol heeft tot doel de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen tussen de periode van 1990 tot 2012 zoveel mogelijk te beperken. In werkelijkheid is deze echter aanzienlijk gestegen, waarmee kritische grenzen voor CO2-concentraties, temperatuurstijging en de diverse omslagpunten in het klimaatsysteem steeds dichter in de buurt komen.

nieuw klimaatverdrag
Algemeen wordt erkend dat de beoogde emissiedoelstellingen van het Kyoto-protocol onvoldoende zijn en dat te weinig landen überhaupt een verplichting tot beperking van de CO2-uitstoot hebben. Hieruit volgt de noodzaak voor een nieuw internationaal klimaatverdrag, dat moet verplichten tot veel ambitieuzere, en daarmee strengere emissiereducties, die door een veel groter aantal landen moeten worden aanvaard.

klimaatwetenschap
Het UNFCCC hanteert de rapporten van het IPCC als leidraad. Mede door de stelligheid van het laatste IPCC-rapport, 4 AR, uit 2007, lijken de huidige internationale onderhandelingen sterker doordrongen van de urgentie van het klimaatprobleem.

COP-13: Bali
Tijdens COP-13, de klimaattop op Bali in december 2007, is de internationale gemeenschap het eens geworden over het 'Bali Action Plan', de routekaart voor verdere onderhandelingen, die zullen plaatsvinden tijdens COP-14, de klimaattop in de Poolse stad Poznan, en die moeten leiden tot een nieuw klimaatverdrag aan het slot van COP-15, in december 2009 in Kopenhagen.

resultaten klimaatop Bali
Op Bali is niet alleen de noodzaak voor (verregaande) mitigatie erkend, maar ook voor adaptatie, aanpassing aan een deel van de gevolgen van klimaatverandering, die nu al onafwendbaar zijn. Grootschalige adaptie is alleen mogelijk door internationale financiering van een adaptatiefonds.

Ook de belangrijke rol van ontbossing als medeveroorzaker van het versterkte broeikaseffect heeft tijdens de klimaattop erkenning gekregen. Om ontbossing te voorkomen zouden in het nieuwe klimaatverdrag maatregelen moeten worden opgenomen die bosbehoud belonen, bijvoorbeeld door waarde toe te kennen aan avoided deforestation als methode voor CO2-compensatie, op eenzelfde manier als onder het Kyoto-protocol (via het CDM) al carboncredits worden toegekend aan projecten voor herbebossing.

Een vierde onderwerp dat tijdens de klimaattop op Bali speciale aandacht kreeg is 'technology transfer' de snelle uitwisseling van schone technologieën, bijvoorbeeld technieken voor energiebesparing, nieuwe methoden voor de opwekking van duurzame energie, of CCS, dat nog steeds wacht op een aantal technische, maar ook politieke doorbraken.

kritiek
Ondanks de zichtbare progressie en het feit dat (op de nipper) een akkoord is bereikt over het Bali Action Plan, spreekt niet iedereen van een onverdeeld succesvolle klimaattop. Met name de Europese landen hadden een veel ambitieuzere emissiereductie voor ogen: alle rijke landen zouden hun CO2-uitstoot voor 2020 met 25 tot 40 procent moeten verlagen. Deze formulering stuitte op weerstand van de Verenigde Staten, Canada en Japan, en is niet in het uiteindelijke besluit van Bali opgenomen.

Deze verregaande emissiereductie is echter de enige waarbij het volgens het IPCC nog mogelijk is de temperatuurstijging binnen de kritische grens van (gemiddeld) twee graden te houden.

In plaats van de door de Europese landen voorgestelde emissiedoelen is de 'noodzaak voor mitigatie' nu niet geconcretiseerd. Tijdens de volgende klimaattop, in december 2008, zal worden geprobeerd dezelfde doelstelling alsnog op te nemen.

Ook hebben de grote uitstoters onder de ontwikkelingslanden nog steeds geen toezeggingen gedaan dat ook zij zich zullen binden aan doelstellingen om hun snel groeiende uitstoot te beperken. Als naast fossiele brandstoffen ook de CO2-uitstoot ten gevolge van ontbossing wordt meegewogen, zijn 4 van de zes landen met de hoogste CO2-uitstoot ontwikkelingslanden: China (1), Indonesië (3), India (4) en Brazilië (6). De twee andere landen, de Verenigde Staten en Rusland, hebben eveneens geen verplichtingen onder het Kyoto-protocol.

COP-15: Kopenhagen
In december 2009 vindt de beslissende klimaattop plaats in de Deense hoofdstad Kopenhagen. Het nieuwe klimaatverdrag dat aan het einde van de ontmoeting wordt gepresenteerd moet in de jaren die erop volgen door de deelnemende landen worden geratificeerd, waarbij zij zich verplichten tot het behalen van de doelstellingen.

In 2012, de einddatum van het Kyoto-protocol, zal het nieuwe klimaatverdrag in werking treden.

© www.hier.nu / Rolf Schuttenhelm