Klimaatverandering: oorzaken en gevolgen

Klimaatverandering is een structurele verandering in de gemiddelde weersgesteldheden, die zich uiten in temperatuur, neerslag, wind en standaardvariatie daarin (bijvoorbeeld seizoenen).

[Zie ook Gevolgen klimaatverandering: schade per graad]

Klimaatverandering wordt meestal bekeken op grotere tijdschalen van tientallen tot duizenden jaren. Weersveranderingen van jaar op jaar worden daarom meestal niet geïnterpreteerd als klimaatverandering, alhoewel ze daar wel een onderdeel van kunnen zijn.

Met klimaatverandering wordt tegenwoordig meestal gedoeld op de huidige, door de mens veroorzaakte, klimaatverandering:

De mens verbrandt sinds de industriële revolutie op grote schaal fossiele brandstoffen, zoals olie en steenkool. Dit zorgt voor een toename van de hoeveelheid CO2 in de lucht. CO2 is een broeikasgas: het draagt bij aan het broeikaseffect.

Door versterking van dit broeikaseffect kan de aarde steeds minder goed warmte kwijtraken. Hierdoor warmt de aarde langzaam op.

Volgens het IPCC, het gezaghebbende klimaatpanel van de Verenigde Naties, zal de temperatuurstijging die sinds het begin van de 20e eeuw wordt gemeten, in de 21e eeuw versneld doorzetten. In de afgelopen honderd jaar steeg de temperatuur gemiddeld 0,74 graden. In de nieuwe eeuw zal de opwarming minimaal twee keer zo snel verlopen. De meest pessimistische scenario's gaan zelfs uit van een temperatuurstijging tot 6 graden in 2100.

Algemeen wordt aangenomen dat het essentieel is om dit niet te laten gebeuren. De gevolgen van een temperatuurstijging van meer dan twee graden, zijn zeer groot en worden als onaanvaardbaar beschouwd. Om de opwarming voldoende tegen te gaan, zijn drastische, wereldwijde CO2-reducties noodzakelijk. Internationale samenwerking is daarbij van het grootste belang: een nieuw klimaatverdrag zal scherper moeten zijn dan het Kyoto-protocol, en bovendien door meer landen moeten worden nageleefd.

Naast temperatuurstijging zal de klimaatverandering zich ook uiten door verandering in neerslagpatronen. Sommige gebieden krijgen te maken met extreme neerslag, andere juist met droogte en verwoestijning.

Verder zal de klimaatverandering (door opwarming van het zeewater) het risico op orkanen en El Niños kunnen vergroten.

De temperatuurstijging zal waarschijnlijk het grootst zijn op hoge breedtegraad, vooral door een afnemende albedo, waardoor rond de Noordpool meer zonne-energie wordt geabsorbeerd. Inmiddels wordt volledige smelt van de Noordpool al in 2013 voor mogelijk gehouden.

Voorlopig gaat het IPCC uit van 18 tot 59 centimeter zeespiegelstijging in de 21e eeuw. Deze wordt puur veroorzaakt door de smelt van gebergtegletsjers en het uitzetten van zeewater. Versnelde smelt van de Groenlandse ijskap kan de zeespiegelstijging echter aanzienlijk vergroten. Wanneer de hele Groenlandse ijskap is gesmolten zal de zeespiegel wereldwijd gemiddeld 7 meter hoger liggen. Het is niet te voorspellen hoe lang dit duurt. Het kan duizenden jaren zijn, mogelijk ook slechts enkele honderden.

Door zeespiegelstijging, extreme neerslag, orkanen en ontbossing, neemt het risico op overstromingen toe.

© www.hier.nu / Rolf Schuttenhelm