Gemeente Wageningen koos de wijk Nude voor de Green Deal aardgasvrije wijken, maar dat is niet de enige wijk waar wat gebeurt. In een andere wijk, de Benedenbuurt, kwam het initiatief om van het gas af te gaan van de bewoners. Hoe gaat de warmtetransitie in zijn werk als het initiatief niet van de gemeente komt, maar van de burger? We spraken met Sanne Meelker van Gemeente Wageningen en Wanka Lelieveld, de kartrekker uit de Benedenbuurt. 

Wanka Lelieveld woont op dit moment nog geen twee jaar in de Benedenbuurt. Op het moment dat ze begonnen met klussen in het nieuwe huis in november 2015, kregen ze de vraag van hun buurmeisje of ze mee wilden doen aan het Klimaatstraatfeest. Lelieveld: “Ik vond het een suf spel, ze hebben me moeten dwingen om aan acties mee te doen, maar het resultaat was super. Wij gingen deel uitmaken van een groep buren die elkaar elke twee weken zag. Samen bedachten we allerlei acties om punten te scoren. In zes weken hebben we alle buurtgenoten leren kennen. Het is heel inspirerend om te zien wat je als buurt voor elkaar kunt krijgen. Toen we met de gemeente gingen praten over de aanleg van een buurtmoestuin, hoorden we dat de riolering vervangen moest gaan worden. Dat was in april 2016. Ik had eerder iets gelezen over Ecovat en zag een mogelijkheid om de vervanging van de riolering aan te grijpen om ook het gasnet aan te pakken.”

Een maand later zat Lelieveld aan tafel met de afdelingen Infrastructuur en Duurzaamheid van de gemeente, de woningbouwcorporatie en Ecovat om te praten over een alternatief voor aardgas. Weer een maand later was de financiering rond voor een quickscan van de wijk om de warmtekansen in kaart te brengen.

Sanne Meelker van gemeente Wageningen is nauw betrokken bij het traject in de Benedenbuurt. “Dit ontwikkelt zich op een organische manier en in zijn eigen tempo. De communicatie gaat nu nog mond tot  mond. We hebben inmiddels drie bijeenkomsten gehad met steeds een groeiend aantal bewoners en er is een aantal werkgroepen opgericht. De rest van de wijk is nog niet officieel op de hoogte gebracht.”

Lelieveld geeft aan dat ze bewust nog niet de hele wijk hebben benaderd: “Ik heb in het begin positief kritische mensen uitgenodigd om van gedachten wisselen, maar het moest geen Poolse landdag worden. Het is een eerste gesprek. Je geeft aan: dit is het idee, wat is je mening hierover?“

Wat de oplossing wordt is dan ook nog niet bekend. Meelker: “In de wijk staan iets minder dan 500 woningen, waarvan 170 huur en de rest koop. Dankzij een Europese subsidie kon er een brede haalbaarheidsstudie gedaan worden. Die wordt dit najaar afgerond. Tijdens de laatste bewonersbijeenkomst hebben we een tool getest  die  inzicht moet geven in de oplossingen op woningniveau. Er zijn ook vijf werkgroepen opgericht die denken over techniek, de openbare ruimte, bewonerscommunicatie, financiering en de juridische kant van het verhaal.”

“Je hebt economische haalbaarheid, maar dat is niet het enige”, aldus Lelieveld. “Er komen nu zoveel dingen langs. Wil je een hoog thermisch warmtenet of laag thermisch? We hebben in het begin in de communicatie heel erg gefocust op de oplossing, maar als je verder gaat onderzoeken, kom je erachter dat je nog niet weet wat het beste is. Je moet het meer openhouden en je richten op de keuzes die je nu moet maken, om te voorkomen dat mensen gaan redeneren vanuit het als-dan-principe.”

Er denken inmiddels zestig bewoners mee over de toekomst van de Benedenbuurt. Andere wijkinitiatieven vragen regelmatig aan Lelieveld hoe hij het voor elkaar heeft gekregen om zoveel mensen te betrekken, maar dat weet hij zelf ook niet precies. “We hebben nu de kans om de transitie in eigen hand te nemen; om als buurt als marktpartij optreden. Mensen die al volop aan het investeren zijn in hun huis, gaan graag mee in de discussie. Moet je wel of niet een nieuwe ketel kopen? Het gaat meestal niet over het waarom van stoppen met aardgas. De urgentie zit voor veel mensen in de vervanging van de riolering en de kansen die dat biedt. Bovendien is het nadenken over de energietransitie op zichzelf weer aangrijpingspunt om over andere dingen praten, zoals de wijkeconomie en de openbare ruimte. Het proces versterkt de sociale cohesie in de wijk.”

Na de zomervakantie wordt de eerste huis aan huis brief naar de hele Benedenbuurt gestuurd en wordt een gezellige, laagdrempelige bijeenkomst  georganiseerd voor iedereen in de wijk. 

Bekijk alle artikelen over: