Het HIER klimaatbureau bestaat dit jaar tien jaar. Tien jaar! Om die reden interviewen we vier mensen die enorm belangrijk voor ons zijn geweest. Boudewijn Poelmann, CEO van de Nationale Postcode Loterij, blikt terug op het ontstaan van HIER. Ze deden al iets met natuur en al iets met dieren, dus waarom zouden zij zich ook nog eens voor het klimaat in gaan zetten? 

De op twee na grootste gever van de wereld 

Als het strijden tegen de problemen van vluchtelingen, oorlogskinderen en de walvisjacht je dagelijkse baan is, zou je daar best somber van kunnen worden. Zo niet Boudewijn Poelmann, de topman van de Nationale Postcode Loterij. De Loterij is met haar Holding Nationale Goede Doelen Loterijen de op twee na grootste gever van de wereld en schonk in 2015 328 miljoen euro aan goede doelen. Is die zware verantwoordelijkheid draagbaar? 

Poelmann: “Zie je niet hoe verschrikkelijk ik eruitzie?” Hij lacht en kijkt naar de fotograaf. “Je kan maar beter geen foto maken nu.” Met zijn vrolijk gekleurde polo en zijn harde lach vult hij zijn kantoor in het statige Amsterdamse herenpand. 

Hoe is het klimaatprobleem ooit bij de Nationale Postcode Loterij terechtgekomen? 

“Het klimaat is hier ooit binnengebracht door het Wereld Natuur Fonds. Dan praat ik over ik weet niet hoe lang geleden, 15 jaar of zo. Mijn eerste reactie was: wordt het niet wat overdreven allemaal, die hele klimaatproblematiek? Die was er toen nog niet. Wel in hun hoofd natuurlijk, maar niet in het mijne. Wij zaten toen nog echt in de hoek van natuur en milieu.” 

Was u makkelijk te overtuigen? 

“Jawel. De rapporten en bewijzen die het WNF meenam waren gewoon overvloedig. Toen werd het ons ook helder dat het klimaat gevolgen heeft voor alles en iedereen, van vluchtelingen tot de armoedevraagstukken. Dat was natuurlijk wel even een, wat zal ik zeggen, bewustwordingsmomentje. Dat moest ook naar de andere organisaties worden overgebracht. We hebben aan het WNF gevraagd of zij contact wilden opnemen met de andere beneficiënten van de Postcode Loterij, om zo met een gezamenlijk plan te komen. Zodat iedereen het op zijn netvlies had staan. Want bij die organisaties zitten de changemakers; die moesten overtuigd worden. Dan konden zij het weer doorvertellen aan hun achterban en dan praat je al gauw over miljoenen mensen.” 

De organisaties kwamen met een plan waar zo’n veertig projecten onder vielen. HIER klimaatbureau was geboren. In de beginjaren rolden daar verschillende acties en bijeenkomsten uit. Al Gore kwam, Bill Clinton kwam, het enthousiasme voor windmolens op zee werd aangewakkerd, het tv-programma Live Earth Alert werd als Nederlandse bijdrage aan de internationale concertreeks Live Earth toegevoegd. Maar voor zijn persoonlijke favoriet duikt Poelmann even de voorraadkast in. “Hij moet hier ergens liggen…” 

Hij verdwijnt bijna helemaal in de voorraadkast en komt er uit met een klein kartonnen doosje. “Hiermee heb ik Philips op de kast gekregen.” In het doosje, gesierd met de tekst ’Wat LED je?’ en de logo’s van de Nationale Postcode Loterij, WNF en HIER, zit een doodgewone ledlamp.

Niet één ledlamp, maar 2,5 miljoen

Iedereen die lid was van de Loterij kreeg er een van ons. Zodat je in één keer kon zien: shit, dit is de toekomst. Mensen geloofden het allemaal niet in 2009, dat zo’n ding licht geeft, niet warm wordt en 90 procent energie bespaart. Een ledlamp kostte geloof ik 25 euro; ga er dan maar eens 2,5 miljoen kopen. Door de schaalvergroting kostten ze voor ons zo’n 14 euro, dus dat was 35 miljoen euro. Zo’n bestelling hadden ze in Azië ook nog nooit meegemaakt. Het is onze duurste actie ooit geweest, maar het was het dik waard. Daarna kwamen de ledlampen heel snel op de markt.”

En Philips was er boos om? 

“Ik vertelde op een diner bij de burgemeester van Amsterdam dat wij 100 duizend mensen een ledlamp gingen geven. Meneer Kleisterlee, destijds de bestuursvoorzitter van Philips, werd helemaal gek toen hij dat hoorde. Ik werd apart genomen en gevraagd hoe we het in ons hoofd haalden. Ik zei: ‘Tsja, dit is toch de toekomst’. Maar bij Philips was dat pas gepland in 2017 of 2018 of zo. ‘Dat is jullie probleem’, zei ik, ’En dan moet ik u op nog meer slecht nieuws trakteren, want 100 duizend lampen is zeker, maar het zouden er weleens 2,5 miljoen kunnen worden.’”

Terug naar het hier en nu. HIER klimaatbureau bestaat tien jaar. Wat zijn de belangrijkste thema’s voor de komende tien jaar?

“Energieopwekking en energiebesparing. Al die technieken snellen vooruit. Je hebt nu driedubbelglas dat warmte opwekt als het buiten koud is en afkoelt als het buiten warm is. Hoe mooi kun je het hebben? Isolatiemateriaal wordt nog tien keer beter en er is ook geen olie meer nodig binnen tien jaar. De grote bedrijven hebben enorme steken laten vallen. Bedrijven die op de oude voet zijn doorgegaan, worden nu rechts en links voorbijgelopen door kleine bedrijfjes die het verleden niet als ballast meedragen. Zij concentreren zich gewoon helemaal op de toekomst. 

Het is dat elektriciteitsbedrijven allemaal onder hele grote moeders hangen, anders waren Essent en NUON er al niet meer geweest. En wat moet NUON nog met zijn kolencentrale? Wat kan het er nog van maken? Een speeltuin? Het is af, het is over. De olie- en gasbedrijven zijn nu aan de beurt. Shell heeft vorig jaar dertig procent van haar beurskoers verloren, dat is nog nooit eerder gebeurd. Shell bouwt nu grote windparken op zee, maar of het op tijd is, weet ik niet.” 

Is Nederland op de goede weg? 

“Tsja, we zitten in de goede richting. Alleen geeft dat woordje ‘weg’ een beetje een fout beeld. Het is nog maar een paadje. We hebben maar vijf procent duurzame energie en we isoleren te weinig. Het wordt je als burger niet makkelijk gemaakt om goed te doen. Nederland heeft niet de moed gehad om grof te investeren. Dat kan op elk moment, het is een kwestie van politieke wil. Het is het geloof in eigen kunnen dat ontbreekt in Nederland. De Rotterdamse haven ligt nu vol met olie, het is nog steeds de grootste oliedoorvoerhaven ter wereld. Dat wordt toch anders als we geen olie meer nodig hebben. Die Tweede Maasvlakte is niet meer nodig. Hij ligt er nu toch, het hele pompen is al achter de rug, dus daar kun je mooi windmolens op zetten.” 

Boudewijn Poelmann (Bussum, 1949) is de oprichter en topman van de Holding Nationale Goede Doelen Loterijen NV, met daarin de Nationale Postcode Loterij, de VriendenLoterij en de BankGiro Loterij. Als CEO van Novamedia rolt hij nu het concept uit in andere landen, zoals Zweden en Groot-Brittannië. De Verenigde Staten staan hoog op het verlanglijstje.

Bovenstaand interview is, naast interviews met Piet Paulusma, Prinses Laurentien en Sible Schöne te lezen in De staat van het klimaat 2016

In deze video vatten we tien jaar HIER in 1,5 minuut samen:

Bekijk alle artikelen over: