Hoe stoppen we in Nederland met het gebruik van aardgas voor de verwarming van woningen? HIER nodigde twaalf betrokkenen vanuit maatschappelijke organisaties, overheden, bedrijfsleven en enkele ervaringsdeskundigen uit om vanuit eigen perspectief een bijdrage te leveren aan deze discussie.

Download de publicatie '12X visies op wonen zonder aardgas' hier. 

Stoppen met aardgas: een zeer ingrijpende operatie

Het klimaatakkoord van Parijs betekent dat we de komende decennia moeten stoppen met het gebruik van aardgas voor de verwarming van woningen. Dat concludeert het ministerie van Economische Zaken in het Energierapport van begin dit jaar. Het is duidelijk dat dit een zeer ingrijpende operatie is. Daarom nodigde HIER klimaatbureau twaalf betrokkenen vanuit maatschappelijke organisaties, overheden, bedrijfsleven en enkele ervaringsdeskundigen uit om vanuit eigen perspectief een bijdrage te leveren aan de discussie hoe dit doel gerealiseerd kan worden. Zij reageren op een discussienotitie van HIER klimaatbureau, dat als eerste stuk in deze publicatie is opgenomen. 

Iedereen moet meedoen 

Uit verschillende bijdragen komt naar voren dat een krachtig overheidsbeleid nodig is om de gewenste transitie te realiseren. Er is een groeiende consensus dat gemeenten een regierol moeten krijgen om met gebouweigenaren en -gebruikers en netwerk- en installatiebedrijven, de lokale verwarming van de toekomst te plannen. De landelijke overheid zal een kader moeten creëren en gemeenten moeten verplichten om bij alle bestemmingsplannen een strategie voor ‘CO2-neutraal in 2050’ op te nemen. Diverse bijdragen wijzen erop dat de aansluitplicht voor gas voor netbeheerders moet worden aangepast. Er zijn proeftuinen en -wijken nodig om ervaring op te doen. Aansluiting bij reguliere renovatieprogramma ‘s van woningcorporaties ligt daarbij voor de hand. In een aantal bijdragen wordt de verandering van perspectief nadrukkelijk als kans gezien. Waar de besparingsdoelen uit het Energieakkoord in essentie vrijblijvend zijn, heeft het nieuwe kader ‘stoppen met aardgas’ een veel dwingender karakter: iedereen moet meedoen.

Aantrekkelijke proposities 

Draagvlak is essentieel. Hiervoor is een heldere en eenduidige boodschap van de Rijksoverheid onmisbaar. Gemeenten en provincies kunnen dan een meer faciliterende rol richting bewoners spelen. De bijdrage van de lokale energiecoöperaties laat zien dat er in ieder geval bij een deel van de bevolking steun is voor de gastransitie. Voor bewoners in het algemeen geldt dat je ze meestal zonder garanties, een goede prijs en inspraak niet meekrijgt. Er moet gewerkt worden aan aantrekkelijke proposities. 

Discussiepunten 

De bijdragen laten zien dat er ook veel discussiepunten zijn. Waar de een pleit voor een pragmatische aanpak gericht op financieel haalbare maatregelen richting energielabel A, benadrukt de ander dat deze aanpak juist een lock-in creeert. All electric oplossingen zouden alleen mogelijk zijn wanneer in een keer wordt gekozen voor A++, anders krijgt de warmtepomp het niet warm in de winter. Een tweede discussiepunt is het potentieel van groen gas en op termijn synthetisch gas. Waar de een zeer weinig mogelijkheden ziet, zien anderen een belangrijk potentieel. Een derde punt zijn hoge temperatuur warmtenetten. Niet volgens iedereen een praktische en duurzame oplossing, omdat de toekomst van hoge temperatuur restwarmte uit kolencentrales, afvalinstallaties en industriële processen onzeker is. 

Gebouwgebonden financiering 

Een belangrijk idee dat in enkele bijdragen naar voren komt, is de mogelijkheid van gebouwgebonden financiering. De warmtevoorziening wordt daarmee in feite als deel van de infrastructuur gezien. Deze gedachte verdient nadere uitwerking, met name omdat het een oplossing kan bieden voor het probleem dat een groot deel van de woningeigenaren niet de financiële mogelijkheden heeft om alle maatregelen zelf te betalen. 

HIER klimaatbureau wil alle schrijvers van harte bedanken. We staan voor een enorme opgave. Wat ons betreft is de discussie begonnen.

Sible Schone & Jade Oudejans

HIER klimaatbureau

Naast de discussienotitie 'Wijken zonder aardgas, naar een effectieve aanpak' door Sible Schöne, komen onderstaande twaalf visies op wonen zonder aardgas in de publicatie aan bod:

- Bert Stuij, Rijksdienst voor Ondernemend Nederland: Met beleid naar de aardgasloze wijk 

- Ellen van Acht en Alfred Middelkamp, KUUB: Cold turkey stoppen met de verslaving aan aardgas 

- Jan Willem van de Groep, Energiesprong: Met grote sprongen van het gas af 

- Ferd Crone en Bouwe de Boer, Gemeente Leeuwarden: Gemeente is slechts een van de spelers in de wedstrijd om een aardgasloze toekomst

- Ronald Paping, Woonbond: De toekomst zal duurzaam zijn, maar wanneer? 

- Kees Oomen, VvE Belang: De Vereniging van Eigenaars als sleutel tot gasloze wijken 

- Siward Zomer en Thijs de la Court, ODE Decentraal: Op weg naar gasloze wijken vol energie 

- Gerja Koldenhof, Stedin: Energietransitie betekent samen keuzes maken 

- Gertjan Lankhorst, GasTerra: De rol van de gasbedrijven in de transitie naar wijken zonder (aard)gas 

- Helma Kip, Ennatuurlijk: Alleen als er lokaal een wil en weg wordt gevonden 

- Henk ter Harmsel, Pluimers Isolatie: Is het bedrijfsleven er klaar voor? 

- Stijn van den Heuvel, NUON: Laat klanten meedenken over hun warmtevoorziening 

Bekijk alle artikelen over: