foto sneeuw straat
Klimaatverandering

De kou en het collectieve geheugen

In januari van dit jaar teisterde een extreme kou de VS en Canada. Maar zo extreem was die kou helemaal niet. Wat blijkt? Het ‘collectieve weergeheugen’ van mensen gaat maar een paar jaar terug. Wat in de jaren tachtig normaal was, vinden we nu extreem omdat het minder vaak voorkomt. Dat vertelt Geert Jan van Oldenborgh in De Staat van het Klimaat 2015.

Het is koud, dus klimaatverandering is een hoax

Kijk wat ik hier heb, zei de Republikeinse senator Jim Inhofe afgelopen februari in de Amerikaanse senaat. In zijn rechterhand hield hij een sneeuwbal, die hij even later op de grond gooide. Het is koud buiten, zo stelde hij, dus klimaatverandering moet wel een hoax zijn. In zijn speech riep hij op nu eens te stoppen met de hysterie rond het broeikaseffect.

In een ding had hij gelijk: het was behoorlijk koud buiten. Februari 2015 was met name streng in het Noordoosten van Amerika en in Canada. In Massachusetts viel op veel plaatsen meer dan een meter sneeuw, die het mensen soms onmogelijk maakt om hun huis uit te komen. In New York City was het de koudste maand ooit gemeten. De vorige winter was het ook al koud geweest, maar toen met name in het midwesten. Chicago noteerde op 6 januari 2014 een minimumtemperatuur van -26.1 ºC.

Dit leek een bevestiging van een idee dat een paar jaar eerder gelanceerd was: het smelten van het ijs in het Noordpoolgebied zou tot een sterker meanderen van de straalstroom lijden, die de zachte en koude lucht van elkaar scheidt boven Noord Amerika, Europa en Azië. Die meanders zouden daar extremer weer geven: zachtere perioden maar ook koudere koudegolven.

Koude winters blijven voorkomen, maar minder vaak

Geert Jan van Oldenborgh, klimaatonderzoeker bij het KNMI maakt echter gehakt van al deze verklaringen. Hij deed uitgebreid onderzoek naar de winter van 2014 in Amerika en kwam tot een verrassende conclusie: de koudegolven waren helemaal niet zo koud. “Het collectieve weergeheugen van mensen gaat vaak maar een paar jaar terug,” zegt hij. “Maar in de jaren 80 was zo’n koudegolf absoluut geen uitzondering. Er waren zelfs een paar koudere dat decennium.” Zulke winters zullen blijven voorkomen, zegt hij, zij het veel minder vaak. “In de jaren 50 was de kans op zo’n koudegolf als in Chicago een op vier. Nu is het door klimaatverandering nog maar een op de tien. En dus ontwennen mensen het helemaal.” 

Hij ziet hetzelfde gebeuren in Nederland. “De winters van 2010 tot 2013 werden door veel mensen als koud ervaren. Maar als je naar het koudegetal kijkt, een getal dat de strengheid van de winter weergeeft, lag dat onder de 100. Daarmee zouden deze winters vroeger als 'normaal’ worden gekarakteriseerd.” Om een indicatie te geven: het koudegetal van de winter van 1985 en ‘86, toen er een Elfstedentocht werd gereden, was respectievelijk 193,6 en 149,3. 

De Staat van het Klimaat 2015

Bovenstaand artikel is gepubliceerd in De Staat van het Klimaat 2015, een uitgave met populair wetenschappelijke artikelen over het klimaatprobleem. De Staat van het Klimaat legt bij 12 nieuwsberichten uit het afgelopen jaar de link met klimaatverandering. Download De Staat van het Klimaat 2015 hier

Bekijk alle artikelen over: