Archief
Ook taiga niet klimaatbestendig
Een toename van verdamping in de tropen zorgt voor verstoring van de regencyclus. Nieuw onderzoek plaats de kritische grens voor tropische bossen op 2,5 graden. Maar ook noordelijke bossen gaan straks CO2 uitstoten.
Een nieuw rapport van de International Union of Forest Research Organizations (IUFRO) bevestigt eerdere geluiden van onder andere het Potsdam Instituut voor Klimaatonderzoek, de Universiteit van Leeds en het Florida Instituut voor Technologie & Lancaster Universiteit:
Twee graden brengt de tropische regenwouden in grote problemen, door de komst van een droogteseizoen, met het risico van bosbranden. En wanneer de drie graden wordt gepasseerd raakt de regencyclus dusdanig verstoord dat het grootste deel van de resterende tropische regenwouden, waaronder 90 procent van de Amazone, zullen afsterven.
‘Als de temperatuur in het huidige tempo blijft stijgen zullen deze bossen voor het einde van deze eeuw een belangrijke extra bron van klimaatverandering worden’, zegt Risto Seppala, de hoofdauteur.
Boreale bossen
Nieuw aan het rapport, dat volgende week in New York officieel wordt gepresenteerd tijdens het internationale bossenforum van de VN, is de speciale aandacht voor de boreale bossen die groeien op de taiga-biotoop.
Alhoewel tropische regenwouden in totaal enkele honderden gigatonnen koolstof bevatten, essentieel zijn voor de stabilisatie van regionaal klimaat, en meer dan de helft van de terrestrische biodiversiteit herbergen, zijn ze niet het grootst. En hun rol voor de koolstofkringloop is ook kleiner dan de uitgestrekte wouden in Canada en Siberië, die niet alleen koolstof herbergen in de levende biomassa van de bomen, maar ook in metersdikke organische bodems, die in de loop der duizenden jaren zijn gevormd.
CO2-fertilisatie
Over die boreale bossen, die naast Rusland en Canada (met ’s werelds grootste en twee-na-grootste bosoppervlak) ook voorkomen in Alaska, de Verenigde Staten en Scandinavië, is in de loop der jaren enige kul verkocht. Met name de VS ‘dachten’ de grote carbon sink in hun eigen achtertuin te hebben en het daarom niet zo nauw te hoeven nemen met emissiereducties en klimaatverdragen. Sterker nog, mede dankzij de grote bijdrage van Amerikanen in het wegwerken van de aardse voorraden fossiele brandstoffen zouden de noordelijke bossen een extra groeiprikkel cadeau krijgen. Ze bedachten er in de jaren '90 een term voor en een theorie omheen: 'CO2-fertilisatie-effect'; planten houden van CO2, hoe meer hoe beter.
Leuk bedacht, maar in de natuur is koolstof nooit de limiterende nutriënt. Zoals een mens praktisch zwemt in zuurstof en zelf de ademhaling kan aanpassen naar gelang de behoefte, zijn ook planten flexibel: door de grote van de 2.html>huidmondjes op de bladeren bepalen ze hun eigen CO2-opname, ongeacht de concentratie.
Wel wordt het voor mogelijk gehouden dat de bossen van Canada en Siberië momenteel sneller groeien door een langer groeiseizoen. Maar, waarschuwen wetenschappers: het groeiseizoen begint wellicht eerder en eindigt later – in het midden valt deze in de toekomst misschien wel stil, zoals we in de extreem hete zomer van 2003 in heel Europa zagen.
Zomerdroogte
Tijdens deze nieuwe zomerdroogte kunnen de boreale bossen heel veel CO2 uitstoten, ook omdat de voorheen immer vochtige veenbodem dan kan oxideren. Maar klimaatverandering vormt nog om een andere reden een bedreiging voor de boreale bossen, zo stelt het IUFRO-rapport:
Boomziekten en parasieten die tot nog toe niet op hoge breedtegraden voorkwamen, kunnen met voortschreidende temperatuurstijging noordwaarts trekken.
Als voorbeeld noemen de auteurs de Noord-Amerikaanse 2.html>schorskever, of pine-beetle, die na een aantal betrekkelijk milde winters huishoudt in de Canadese provincies British Columbia en Alberta, waar de naalbomen massaal sterven door de plaag. Ook in Portugal bedreigt een klimaatgerelateerde parasiet naaldbossen. En we kennen het risico van plagen in de broeikaswereld ook van heel lang geleden.
Bosbescherming
Het rapport is meer dan alleen een doemscenario. Het IUFRO roept op om stappen te ondernemen om bossen te beschermen en ze te helpen zich aan te passen aan warmere temperaturen en bijvoorbeeld duurzame bosbouw toe te passen. Daarnaast moeten we simpelweg minder CO2 uitstoten, zegt Seppala. Beter gezegd: de toekomst van de bossen hangt af van Kopenhagen.
Boomsoorten
Ecologische adaptatie van bossen klinkt goed. Probleem met de taiga is dat deze maar uit een handjevol boomsoorten bestaat. Zodra deze worden aangetast door ziekten of plagen, of verdwijnen omdat ze niet tegen hoge zomertemperaturen bestand zijn, wordt hun plek niet zomaar ingenomen door boomsoorten van gematigder breedtegraden. In het binnenland van Siberië en Canada wordt het ’s winters straks geen - 34 meer – de temperatuur waarbij de schorskevers, na enkele dagen, het loodje leggen – maar het blijft te koud voor eiken, beuken, populieren en wat wij nog meer voor loofhout in de aanbieding hebben.
De boreale bossen: kwetsbaar voor zomerdroogte en kwetsbaar voor plagen. In totaal zit er 470 miljard ton koolstof op de wip.
Datum: 17-04-2009
