Hier.nu

Nature: catastrofale zeespiegelstijging aangetoond

Om dit nieuws leuk te brengen hier een paar hoogtepuntjes uit Neêrlands prehistorie. Wij hadden de 'eerste' Mososaurus en dus heet boven-Krijt Maastrichtien. Wij hadden het eerste ijzeren pinnetje van Europa en ’s werelds oudste kano.

Beide gevonden in de veenlagen van Drenthe. De kano, zo'n 7.500 jaar voor Christus uit een boomstam gebrand, is gelijk het oudst bekende vaartuig op aarde. Het pinnetje, uit 1.150 v. Chr., is bijna net zo bijzonder. Een van de oudste ijzeren voorwerpen ooit gevonden, eeuwen vóór de ijzertijd officieel begon.

En... wij hebben de Eem. Dat kleine riviertje in de Gelderse vallei dat na het einde van de een-na-laatste ijstijd, die de Utrechtse Heuvelrug en de Veluwe opstuwde, noordwaarts ging stromen.

Omdat Nederlanders traditioneel bijzonder pientere ijstijdonderzoekers zijn, noemt de wereld dit interglaciaal 'sindsdien' het Eemien, de periode die sterk lijkt op de huidige, het Holoceen (gematigde temperaturen, duur zo’n 12.000 jaar) - en daar door nog eens dik 100.000 jaar ijstijd van gescheiden is.

Een belangrijk verschil, dat klimatologen al langer bezig houdt, is echter het verschil in de hoogte van de zeespiegel. Tijdens het klimaatoptimum van het Eemien lag deze zo’n 5 meter hoger dan nu. Het wordt aangevoerd als bewijs dat delen van de ijskappen op Antarctica en Groenland blijkbaar behoorlijk instabiel zijn en bij een geringe klimaatverandering kunnen afsmelten, de zogenoemde tipping-points in het klimaatsysteem.

Die gedachte wordt verder ondersteund door het nieuwe onderzoek, vandaag verschenen in Nature, dat uit Mexicaanse koraalfossielen afleidt dat die extra zeespiegelstijging van het Eemien bovendien in zeer korte tijd plaatshad.

Volgens Paul Blanchon, een mariene sedimentoloog van de Nationale Autonome Universiteit van Mexico in Cancún, is de mondiale zeespiegel 121.000 jaar geleden in enkele achtereenvolgende decennia omhoog gesprongen: 2 à 3 meter in een periode van slechts 50 jaar, veel sneller dan door klimaatmodellen van het IPCC wordt voorspeld.

In dat tempo zou ook het meest extreme rampenscenario van 4 tot 6 meter zeespiegelstijging anno 2100 mogelijk zijn.

Vooruitzicht
De gevonden zeespiegelstijging moet zijn getriggerd door een zeer kleine opwarming. Tijdens het temperatuurmaximum was het Eemien (op het hoogtepunt ontwikkelde de temperatuur zich veel trager dan momenteel) 2 graden warmer dan het Holoceen, resulterend in precies die temperatuur die, onder het nieuwe klimaatverdrag, al onvermijdelijk wordt geacht.

De onderzoekers zien grote parallellen met de huidige situatie: ‘Dit instorten van ijskappen gebeurde tijdens een interglaciaal, toen het warm was en zonder grote hoeveelheden ijs – net als vandaag de dag op Aarde.’

‘Wij nemen aan dat snel verlies aan ijsmassa heeft gezorgd voor de sprong in de zeespiegel, als enig bekend proces dat zo’n snelle stijging kan veroorzaken. Dit kan opnieuw gebeuren.’

Rosszee
Nou blijft de vraag welke van de twee eigenlijk op de wip zit, Groenland of Antarctica? Waarschijnlijk allebei voor een deel. Tijdens het Eemien was de Groenlandse ijskap aanzienlijk kleiner, terwijl glaciologen ook de omvangrijke ijskap over de Rosszee in West-Antarctica instabiel achten. De laatste kan zelfs desintegreren als gevolg van zeespiegelstijging: een groot deel van het ijs zit op de oceaanbodem vast. Bij een meter zeespiegelstijging kan de zee een diepe wig drijven, die in potentie ook een kettingreactie kan veroorzaken: zodra de Rossplaat verdwijnt, zullen de achterliggende gletsjers sneller naar zee stromen.



Keizerpinguïns op de Rossplaat, die instabiel wordt geacht, en mogelijk juist door zeespiegelstijging kan desintegreren.



Gefossiliseerd koraal, waar de Mexicaanse wetenschappers de zeer abrupte zeespiegelstijging in het Eemien uit hebben afgeleid.

Lees ook:
Wetenschappers verdubbelen voorspelling zeespiegelstijging
West-Antarctische ijskap kan volledig verdwijnen Datum: 16-04-2009