Archief
Echte ambitie los van diplomatiek
Europa heeft noodgedwongen de aanvoerdersrol in de strijd tegen klimaatverandering. Maar hoe vullen we die rol eigenlijk in, en doen we dat wel slim? Beschouwde feiten op een rijtje.
De rol van koploper is betrekkelijk. De Europese landen zijn nog steeds verantwoordelijk voor een aanzienlijk aandeel van de wereldwijde CO2-uitstoot. Weliswaar is in de mondiale top-7 van 'grootste uitstoters' geen enkel EU-land te vinden (Rusland staat 5e, Duitsland 8e); de EU als geheel zou evenwel een derde plek innemen, na China en de Verenigde Staten, en voor Indonesië en India.
In 2004 stootte de EU iets meer dan 4 gigaton CO2 uit. Dat is bijna 15 procent van de totale uitstoot door gebruik van fossiele brandstoffen in meer dan 200 landen of, correcter uitgedrukt, 12 procent van de wereldwijde uitstoot, ontbossing meegerekend.
Van de westerse landen voert de EU echter wel het meest ambitieuze klimaatbeleid met, als enige, zelfopgelegde, bindende emissiereducties voor 2020.
klimaatplan
Het Europese klimaatplan is afgelopen maart overeengekomen. Frankrijk, sinds begin deze maand de nieuwe EU-voorzitter, staat voor de lastige taak om ook de nieuwe Oost-Europese lidstaten te enthousiasmeren. Landen die bovenal geïnteresseerd zijn in groei van hun BNP.
Poznan
Omdat het Europese goede voorbeeld essentieel is voor het slagen van de VN-onderhandelingen, moet binnen Europa volledige overeenstemming zijn bereikt over het te voeren klimaatbeleid, vóór de belangrijke VN-klimaattop in de Poolse stad Poznan in december dit jaar.
Maar waar moeten we het dan over eens zijn? Hieronder nogmaals de hoofdpunten en waarom we ons in de ons resterende 4 maanden nog eens achter de oren mogen krabben:
uitstoot
De EU streeft voor het jaar 2020 een gemiddelde emissiereductie van 20 procent na. Klinkt mooi in vergelijking met de VS ('stabilisatie is het hoogst haalbare' - Obama), maar is dat niet. Het is te weinig.
goochelen
Nou weten de hoge functionarissen binnen de Europese Commissie en het Europees Parlement dat ook wel [nee hoor, helaas, er is weinig reden om vertrouwen te hebben in het kennisniveau van de Europese nationale overheden - in die zin, zowaar: 'lang leve de EU' - red.]. Zij luisteren naar het IPCC. Het IPCC zegt simpelweg: 'álle rijke landen moeten hun uitstoot van broeikasgassen met ten minste 25 tot 40 procent verlagen, om een reële (plusminus 50%) kans te behouden dat de wereldwijde temperatuurstijging niet escaleert.'
[Áls deze richtlijnen worden gevolgd is er dus alsnog sprake van goochelen met de toekomst. Kop of munt - red.]
De oplossing van de EU: wij verhogen onze doelstelling alsnog naar 30 procent reductie 'als de andere rijke landen zich ook committeren tot dergelijke doelen'. Slim? Wie weet. Zolang de urgentie van het klimaatprobleem als een raket omhoog blijft schieten kun je hoop houden dat 'ze in Peking en Washington' een keer wakker schrikken van de simpele feiten en de doomsday-scenario's die daar steeds onherroepelijker uit volgen - aangezien níemand werkt aan een structurele oplossing, zelfs Europa niet.
gigatonnen
Maar waar ligt de grens? Hoeveel gigatonnen urgentie hebben de wereldleiders nog nodig om te beseffen dat ze collectief falen in hun belangrijkste taak: het uitstippelen van de juiste koers. Eén die, om het plat te zeggen, overleven kan garanderen.
En hoeveel gigatonnen urgentie hebben wij nog nodig?
momentum
Het lokkertje van gespeelde Europese twijfel tussen 20 en 30 procent kan echter ook een enorme onderhandelingsblunder zijn. Straks wordt in de VS Obama gekozen tot nieuwe president. Idealisme heeft wind mee. Leg de lat hoog en hij springt er overheen. Speel een diplomatiek spel en je verliest momentum en verzandt alsnog in onderhandelingsstructuren. Dan laat je bovendien de grootste kans sinds Kennedy lopen om een wereldleider die zich zal (moeten laten) binden aan idealistische doelstellingen, ook daadwerkelijk te binden. Te accepteren dat de beste man zegt dat ie niet beter kan dan 0% emissiereductie.
Er ligt bovendien nog een ander probleem op de loer. Het is al bijna 2020 [we hebben het voor je uitgerekend: nog 11 jaar en 4 maanden - red.]
Nederland
Extrapoleer bijvoorbeeld de huidige Nederlandse trends voor verlaging van de uitstoot en voor ontwikkeling van duurzame energie, en zelfs de zwakke doelstellingen worden niet gehaald. En als je bedenkt hoe zwaar de onderhandelingen voor concretisering van de 20 procent doelstelling ín Europa waren en zijn, met lastige partijen als de Franse en Duitse auto-industrie en de nieuwe lidstaten - waarop is dan gebaseerd dat wij straks, met één druk op de knop, nog kunnen verspringen naar 30 procent?
lage pet
Wij geven graag zelf het antwoord. Ambitie. Verstopte ambitie. Stiekem toch. Wat dachten wij nou, dat het bestuur van ons mooie continent zo onverantwoord was, dat er niet achter de schermen al lang allerlei maatregelen in voorbereiding zijn om de noodzakelijke reducties straks simpelweg alsnog te realiseren? Daarmee de aarde te redden. 'Verrassing! Grapje! Toch!' Het voornaamste is dan misschien wel dat het enigszins teleurstellend moet zijn voor de door ons gekozen vertegenwoordigers dat we zo'n lage pet van ze op hadden...
Noorwegen
Bovendien: ambitie is niets raars. Het kan gewoon. Noorwegen, geen EU-lid, neemt het klimaatprobleem serieus en wil doen wat het kan om bij te dragen aan de oplossing. Daaruit kwam eerst een zelfopgelegde, bindende doelstelling: 100 procent emissiereductie, te bereiken in 2030. Daarná heeft het land concreet beleid geformuleerd en een traject dat zal leiden tot realisatie van de doelstelling.
energie
Hetzelfde geldt voor de ontwikkeling en implementatie van duurzame energie. Europa ligt voorop, met name dankzij enkele individuele lidstaten, zoals Duitsland. Bovendien ziet Europa in de ontwikkeling van duurzame energie een belangrijke route voor het realiseren van de beoogde [wat was het ook alwaar? 20%? 30%? - red.] emissiereductie. We hebben daarom besloten dat in 2020 20 procent van onze elektriciteitsvoorziening duurzaam moet worden opgewekt.
Niet echt indrukwekkend dus. Maar het lage percentage valt misschien te verantwoorden door het feit dat het er voorlopig niet naar uitziet dat we de doelstelling gaan halen. We zitten nu op ongeveer 6 procent duurzame energie. Het wordt dus elk jaar minstens één procent sprokkelen. Saillant detail is dat het Nederlandse aandeel duurzame energie vorig jaar één
Datum: 29-07-2008
