21-12-09

Is een VN-klimaatverdrag mogelijk?

Er is een weekend overheen en de conclusies vliegen je om de oren. De zwakke uitkomst van Kopenhagen wijst volgens sommigen op een fundamenteel probleem in het onderhandelingsproces: de consensusmethode – de VN.

De belangrijkste slotonderhandelingen tijdens de klimaattop in Kopenhagen werden gevoerd door een groep van slechts 30 landen. En bij de doorbraak op de laatste avond waren maar 5 staten direct betrokken: de Verenigde Staten, China, India, Brazilië en Zuid-Afrika. Andere landen konden zich vervolgens bij dit akkoord aansluiten – een truc die wonderwel blijkt te werken. Het is echter een methode die nadrukkelijk afwijkt van de klassieke stemmingen onder de 193 participerende VN-lidstaten, op basis van unanimiteit.

‘Ik denk niet dat dit het einde is van de klimaatrol van de VN, maar dit is een nieuw model daarbinnen’, aldus Jennifer Morgan, hoofd klimaatprogramma van het World Resource Institute.

Volgens haar was de komst van de regeringsleiders cruciaal. ‘De staatshoofden kwamen binnen en stelden een akkoord op, min of meer onafhankelijk van het VN-proces.’

financiële chantage
Landen uit de G77 spreken echter van financiële chantage, nu hen wordt gevraagd zich aan te sluiten bij het voorstel van de 5 van vrijdag – waar ook de EU inmiddels aan is toegevoegd. Individuele staten die zich niet achter het akkoord van Kopenhagen scharen, lopen het risico niet in aanmerking te komen voor de internationale klimaathulp. In Kopenhagen is afgesproken in 2020 in elk geval 100 miljard dollar te beschikking te stellen voor adaptatie en koolstofarme economische groei.

In Kopenhagen drongen de ontwikkelingslanden er steeds op aan elke ontwerptekst plenair te bespreken, in aanwezigheid van alle landen. De Denen wilden daar vanaf wijken, uit vrees dat dit progressie in de weg zou zitten en een akkoord in gevaar zou brengen.

akkoord zonder nieuwe inhoud
Het is ook voor het rijke westen maar de vraag of we gelukkig moeten zijn met de nieuw gevonden progressie. Door het democratische gehalte te verlagen bleek het makkelijker een akkoord te bereiken. Maar hoe minder zeggenschap de voornaamste slachtoffers hebben, hoe zwakker ook de inhoud van een akkoord dreigt te worden. Indicatief is Kopenhagen. Onder de huidige emissiedoelen staat de wereld toe dat de concentratie van broeikasgassen blijft stijgen tot een desastreuze waarde van 650 ppm. Het nieuws van Kopenhagen is niet dat we dat veranderen, maar dat we het er mee eens zijn – officieus.

Yvo de Boer, hoofd van het UNFCCC, denkt dat het cruciaal is dat de strijd tegen klimaatverandering onder de koepel van de VN blijft – en niet onder bijvoorbeeld de G20, zoals door sommigen wordt voorgesteld. Deze groep bevat praktisch alle grote uitstoters en dus de veroorzakers van het klimaatprobleem.

‘Je zou kunnen bepleiten dat het veel effectiever zou zijn om klimaatverandering te adresseren in de G20’, aldus De Boer. ‘Maar het is niet correct vanuit het oogpunt van gelijkheid of milieu, omdat het veel landen die nu al in de frontlinie van klimaatverandering liggen zou uitsluiten.’

De reden dat dit een VN-proces moet blijven is volgens De Boer om veilig te stellen dat we in de aanpak van mondiale problemen de zorgen van iedereen meewegen.

echte oplossingen
De echte oplossing: overeenstemming én ambitie, ligt daarom wellicht juist besloten in een krachtiger VN, met een autoritaire klimaatorganisatie. In de aanloop naar Kopenhagen bepleitten onder andere Merkel en Sarkozy daarom de komst van een krachtige Wereld Milieu Organisatie. De kans dat China en de VS vanuit hun politieke cultuur daarmee akkoord gaan lijkt voorlopig net zo groot als de kans op een Obama die in het goede bui het Amerikaanse klimaatdoel voor 2020 verhoogt tot de gevraagde 40 procent: prima denkbaar.



De maatschappelijke klimaatbeweging ligt inmiddels mijlen voor op de internationale politiek, stelt onder andere Kumi Naidoo, het nieuwe hoofd van Greenpeace. In Kopenhagen kwam een recordaantal van 100.000 klimaatactievoerders op de been.

© www.hier.nu / Rolf Schuttenhelm