20-12-09

Doorrekenen biodiversiteitsverlies huidige emissiedoelen

Kopenhagen is voorbij, maar we kunnen de schade nog niet exact opmaken. De huidige voorstellen leiden tot 3,5 graden opwarming – denkt Climate Action Tracker*. Want de emissiedoelen per land zijn pas officieel op 1 februari.

Tegelijk stelt de internationale gemeenschap nog immer dat klimaatverandering de uiterste grens van 2 graden niet mag passeren – hetgeen ook terugkeert in het voorlopige klimaatakkoord van Kopenhagen.

De Convention on Biological Diversity (CBD) waarschuwt daarom nogmaals voor de ecologische gevolgen van voortzettende klimaatverandering – de schade per graad. ‘Voor elke verdere graad temperatuurstijging verwachten wij dat 10 procent van alle bekende soorten zullen uitsterven’, zegt Ahmed Djoghlaf, hoofd van het biodiversiteitsverdrag.

ongeremd verlies
Dit VN-verdrag is tot nog toe machteloos om de snelle achteruitgang van biodiversiteit te remmen. Djoghlaf concludeerde in Kopenhagen dat geen enkel land de doelen voor de bescherming van soortenrijkdom voor het jaar 2010 heeft gehaald: ‘Van de 100 landen die hebben gerapporteerd onder het biodiversiteitsverdrag heeft er niet een succes geclaimd.'

meerdere vliegen, een klap
De belangrijkste kans om de achteruitgang te remmen, zo lijkt het, ligt in een effectief en ambitieus nieuw klimaatverdrag, dat temperatuurstijging beperkt, bossen beschermt en ook verzuring van de oceanen tegengaat.

‘We blijven op een ongekende snelheid biodiversiteit verliezen en dit is nog serieus verergerd door klimaatverandering – maar ook door ontbossing, urbanisatie en andere factoren’, aldus Djoghlaf.

uiteenlopende cijfers
De CBD-schatting van biodiversiteitsverlies onder opwarming is overigens conservatiever dan die van het IPCC. De verenigde klimaatinstituten gingen in hun leidende rapport van 2007 uit van het uitsterven van 30 tot 35 procent van alle soorten, onder een temperatuurstijging van ‘slechts’ 2 graden, dus tenminste 15 procent per graad.

Veel hangt ook af van de definitie en kwantificering van biodiversiteit. De CBD stelt dat er 2 miljoen verschillende soorten zijn beschreven, van fruitvliegjes tot winterpenen en blauwe vinvissen. Tegelijk schat het VN-orgaan de totale biodiversiteit op 15 tot 30 miljoen soorten.

Andere definities gaan uit van 4 miljoen beschreven en nog 36 miljoen onbeschreven soorten.

massa-extinctie
Onder elke graad verdere opwarming kunnen dus miljoenen soorten – het product van even zovele jaren evolutie – voorgoed verloren gaan. Biologen waarschuwen dat grote en aansprekende soorten, waaronder veel grote zoogdieren, het eerst aan de beurt zijn. Hoe groter de habitat en hoe specifieker de vereisten voor voedsel en milieu, hoe kwetsbaarder de soort is voor verstoringen.

nieuwe iconen
De CBD waarschuwde in Kopenhagen dat klimaatverandering niet alleen het voortbestaan van de ijsbeer in gevaar brengt – en presenteerde vervolgens 10 nieuwe klimaaticonen: de witte dolfijn, anemoonvissen, de lederschildpad, de keizerspinguïn, kokerbomen, de ringelrob, de zalm, hertshoornkoraal, de poolvos en de koala. Laatstgenoemde is een verhaal apart. Het eucalyptusblad dreigt ongeschikte voeding te worden voor de koala – als direct gevolg van een stijgende atmosferische CO2-concentratie. De toename van bosbranden doet het dier overigens ook geen goed.



Kokerbomen vormen losse bossen op de grens tussen Namibië en Zuid-Afrika. Ecologen zien nu al dat noordelijke (dichter bij de evenaar) en laaggelegen exemplaren afsterven. Het is de vraag of de traag groeiende bomen de vereiste migratiesnelheid bergopwaarts en richting de Kaap kunnen bijbenen.



Met het verdwijnen van het Arctische ecosysteem raakt niet alleen de ijsbeer z'n leefgebied kwijt. Dit geldt ook voor de 'beluga', of witte dolfijn, de ringelrob en de poolvos. Dat het leefgebied van de poolvos snel verandert merken we zelfs in Nederland.

*) Nota bene uitgaande van IPCC-klimaatgevoeligheid. Met inbegrip van positieve terugkoppelingen in het klimaatsysteem, volgens de inzichten van James Hansen et al., moet de opwarming nog worden verdubbeld. De huidige emissiedoelen brengen de aarde dan op koers voor 7 graden temperatuurstijging, volledig off the chart. Deze nieuwe wetenschappelijke inzichten, onder andere over de naderende massa-extinctie, de unanieme bijval in de klimaatwetenschappelijke wereld en de radicaal-rationele conclusies zijn in Kopenhagen echter verloren in het gedrang. Klik hier voor meer info over de Climate Action Tracker.

© www.hier.nu / Rolf Schuttenhelm