23-04-09

Nederlanders werken aan laatste grote klimaatonzekere

Onderzoekers van de TU Delft werken met computersimulaties van verschillende wolkentypen, in een poging meer te weten te komen over de complexe wisselwerking tussen klimaatverandering en wolkvorming.

Door de bewegingen van deeltjes in en rondom wolken te analyseren hopen ze de netto invloed van de grote massa’s waterdruppeltjes en ijskristallen op het klimaat beter te begrijpen.

Terwijl de wetenschappelijke inzichten in het klimaatsysteem snel verbeteren, met een duidelijke overlap in de resultaten van modellen, metingen en paleo-gegevens, worden wolken gezien als de laatste grote onzekere factor.

Hindernis
“Er bestaat grote onzekerheid over wat wolken zullen doen, en hoe ze zullen reageren op een veranderend klimaat”, zegt professor Harm Jonker, een van de betrokken onderzoekers. “Het vormt een grote hindernis in het maken van klimaatvoorspellingen.”

Door klimaatverandering neemt de totale verdamping op aarde toe. Dat wil niet direct zeggen dat er ook meer wolken komen, aangezien deze pas vormen wanneer water condenseert – en dat gebeurt juist minder snel in warmere lucht. Wanneer de totale wolkbedekking desondanks toeneemt, zoals sommige modellen suggereren, is de netto invloed op het klimaat ook onduidelijk. Overdag kunnen wolken zonlicht reflecteren, wat zorgt voor afkoeling. ’s Nachts zorgt een bedekte hemel juist voor minder goede uitstralingen en voor hogere temperaturen.

Meer waterdamp
Het weerkaatsingsvermogen van wolken, de zogeheten albedo, verschilt bovendien per wolktype, zoals de hoge en ijzige cirrus, de verticale cumulus of de gelaagde stratus. De netto invloed van toenemende verdamping is nog lastiger, omdat dit ook nog zorgt voor extra waterdamp in de atmosfeer, dat als broeikasgas werkt.

Thijs Heus, een van de Delftse onderzoekers, probeert in zijn simulaties bovendien factoren als windsnelheid en de levensduur van wolken mee te wegen. “We nummeren de wolken en volgen ze vanaf hun ontstaan door hun gehele levenscyclus.”

“We kunnen ook nog kleur toevoegen om te zien of stofdeeltjes binnen en rond de wolken naar boven of naar beneden bewegen”, aldus Heus.

Aerosolen
Klimatologen zijn geïnteresseerd in de rol van deze zwevende stofdeeltjes, aerosolen, in wolkvorming. Zo gaan er stemmen op voor experimenten met het vernevelen van zeewater boven de oceanen. Zodra het water verdampt blijft het zeezout, een condensatiekern, achter. Hiermee zou in theorie de wolkbedekking kunnen worden vergroot en meer zonlicht worden gereflecteerd, een vorm van geo-engineering.

© www.hier.nu / Rolf Schuttenhelm