28-11-08

Oceanen 'doodziek' door CO2

Verzuring van de oceanen verloopt mogelijk tien keer zo snel als voorspeld, blijkt uit nieuw onderzoek. Kustleven, zoals mosselen en koraal, wordt direct bedreigd.

‘We zien nu al dramatische veranderingen’, zegt Timothy Wootton, verbonden aan de Faculteit voor Ecologie en Evolutie, van de Universiteit van Chicago. Hij is hoofdauteur van de studie, die maandag in het gerenommeerde Proceedings of the National Academy of Sciences verschijnt.

De studie laat zien dat ‘het andere grote gevaar van CO2’, verzuring van de oceanen, veel verder is gevorderd en veel sneller verloopt, dan tot nog toe aangenomen. ‘Het ziet er naar uit dat we een drempel hebben overschreden, waarbij de oceanen het effect van CO2 in de atmosfeer niet langer kunnen bufferen’, zegt Wootton.

Miljoenen jaren was de CO2-concentratie van de oceaan en van de atmosfeer in balans, maar het grootschalig gebruik van fossiele brandstoffen en ontbossing heeft in de afgelopen 150 jaar ongekende hoeveelheden CO2 in de atmosfeer gebracht. De oceanen hebben ongeveer een derde deel van deze CO2-uitstoot geabsorbeerd – circa 130 gigaton – waardoor het zeewater dertig procent zuurder is geworden.

Basischemie
Het proces van verzuring is basisscheikunde. CO2 lost op in water, waarbij koolzuur, H2CO3, wordt gevormd. Hoe meer CO2, hoe zuurder het water. En dat proces gaat in steeds hoger tempo door. Elke dag lost 30 miljoen ton CO2 op in het oceaanwater. Over het fenomeen bestaat geen enkele wetenschappelijke twijfel. Wel is er steeds meer discussie over de snelheid van de verzuring en de mogelijke ecologische schade.

Feitelijk alle levensvormen die kalkskeletjes danwel schelpen maken, zijn niet bestand tegen zuur water, omdat de calciumcarbonaten er minder goed in groeien, of zelfs in oplossen. Tot de eerste slachtoffers behoren niet alleen mosselen, oesters en koraal, maar ook plankton.

Voedselketen
En waar plankton verdwijnt, stort de hele oceanische voedselketen in, waarschuwen mariene ecologen. En ook het leven boven water zou in dat geval direct worden bedreigd. Fytoplankton is de belangrijkste producent van atmosferisch zuurstof. Bovendien zorgt plankton voor duurzame opslag van CO2, doordat het bij de vorming van carbonaten CO2 vastlegt, dat uiteindelijk in kalksteenpakketten op de oceaanbodem belandt. Hoe minder fytoplankton, hoe lager de CO2-opslag en hoe sterker het broeikaseffect.

Maar de onderzoekers leiden de ecologische schade van verzuring niet alleen af uit theorie. ‘Grote soorten, zoals eendenmosselen en oesters zijn op veel plaatsen al in hoog tempo aan het afsterven’, zegt Ulf Riebesell, een mariene bioloog van het Duitse Leibniz Instituut voor Zeeonderzoek. ‘Bovendien meten we dunnere schelpen.’

Ernstig bezorgd
‘We realiseren ons nu pas de verstrekkende gevolgen van verzuring’, zegt Riebesell, die er aan toevoegt dat het begrip ‘verzuring van de oceanen’ pas sinds vier jaar door wetenschappers algemeen wordt gebruikt. Timothy Wootton, die de pH-waarden van kustwateren onderzoekt zegt: 'we hebben afgelopen zomer de snelste toename van de zuurgraad gemeten. Ik begin me ernstig zorgen te maken.’

‘CO2 maakt de oceanen doodziek’, zegt Jackie Savitz, campagnedirecteur van Oceana’s Pollution Campaigns, een internationale organisatie die zich inzet voor de bescherming van zeeleven. ‘Tegen het midden van deze eeuw zal koraal massaal uitsterven’, aldus Savitz.

350.org
Met de doelstellingen voor het nieuwe internationale klimaatverdrag zal dit niet worden voorkomen, stelt Savitz, omdat zelfs een succesvol verdrag nog steeds uitgaat van een verdere toename van de CO2-concentratie. Zij steunt daarom 350.org, de nieuwe organisatie rondom de Amerikaanse top-klimatoloog en NASA-directeur James Hansen, die stelt dat de atmosferische CO2-concentratie moet worden teruggebracht tot 350 ppm: ‘450 ppm [het doel voor het nieuwe klimaatverdrag] zal de koraalriffen niet meer kunnen beschermen. We zullen het gebruik van fossiele brandstoffen volledig moeten stoppen. Koolstof in de diepe aardbodem moet blijven waar het zit.’

© www.hier.nu