Hier.nu

Klimaat: gemiddelden en verschillen

Het klimaat is eigenlijk niets anders dan het gemiddelde weer over een periode van meerdere jaren (tot vele millennia). De hoeveelheid neerslag, de temperatuur, de wind, maar net zo goed ook de variatie daartussen: hoever de extremen uit elkaar liggen, hoe de seizoenen verschillen. Zo waait het in Nederland over het algemeen meer dan in het Caribisch gebied, maar windkracht 12 of hoger komt hier eigenlijk niet voor, terwijl dat in het Caribisch gebied juist wel goed mogelijk is, wanneer er een orkaan over het gebied trekt.

Het klimaat is ingedeeld in klimaatzones, die min of meer parallel met de breedtegraden lopen. Zo ligt de tropische klimaatzone rond de evenaar en daarboven en eronder (voorbij de keerkringen) de subtropische klimaatzone. Europa ligt in de gematigde klimaatzone en de Noordpool en de Zuidpool hebben een poolklimaat. Het type klimaat dat bij een gebied hoort wordt ook beïnvloedt door andere geografische factoren, zoals gebergten en (de nabijheid van) oceanen. Zo heeft het grootste deel van Europa een zogenaamd zeeklimaat, door de overwegende westenwinden, en is het klimaat hier bovendien eigenlijk 'te warm' voor de breedtegraad. Dit wordt veroorzaakt door de warme Golfstroom die warm water vanuit de (sub-)tropen naar het noorden brengt.

Alhoewel het klimaat veel stabieler is dan het weer, zijn er wel allerlei factoren die het klimaat op lange termijn kunnen beïnvloeden. Een van de belangrijkste zijn broeikasgassen. Zijn er meer van deze gassen (zoals CO2) in de lucht dan wordt het klimaat (wereldwijd) warmer. Als de concentratie daalt, dan wordt het klimaat kouder.

Klimaatverandering, de verandering van het klimaat, laat zich dus heel simpel vertalen als een langlopende verandering in de gemiddelde temperatuur, neerslag, wind en verandering in de variatie tussen alle waarden, kortom, een verandering in het gemiddelde weer.

De huidige klimaatverandering ten gevolge van het versterkte broeikaseffect uit zich (direct) in een wereldwijde temperatuurstijging. Doordat dit het smelten van gletsjers en de uitzetting van zeewater veroorzaakt zal ook de zeespiegel wereldwijd stijgen.

Verder worden sommige gebieden natter en sommige juist droger: Door de hogere temperaturen verdampt er wereldwijd meer water, hierdoor neemt op wereldschaal de neerslag toe. Zo zal ook Nederland natter worden. Maar veel gebieden die nu al droog zijn, zullen hier niet van profiteren. De neerslag neemt er niet toe, maar de verdamping wel, met verwoestijning tot gevolg.

Wereldwijde ontbossing kan dit proces versnellen. Bossen hebben ook een lokale, directe werking op het klimaat. Wanneer het lukt om in droge, tropische gebieden herbebossing toe te passen verbetert daardoor vaak ook de vochthuishouding. Verder kunnen bossen het klimaat matigen doordat bomen de extreme temperaturen dempen, wat vooral in tropische gebieden van belang kan zijn.

Ook kan klimaatverandering zorgen voor een toename in de variatie van de karakteristieken van het klimaat, bijvoorbeeld door een toename van de weersextremen, zoals perioden van droogte, hittegolven en extreme neerslag. Extreme neerslag verhoogt het risico op overstromingen.