Methaan (CH4): brandstofverspilling versterkt broeikaseffect

Methaan is de meest simpele koolwaterstof, bestaande uit één koolstofatoom (C) en vier waterstofatomen (H). Omdat het molecuul zo klein is, is het onder omstandigheden van normale temperatuur en druk altijd een gas.

Methaan is een broeikasgas. Als het in de atmosfeer belandt, heeft het de eigenschap dat het zonnestraling wel doorlaat naar de aarde, maar de terugkerende infrarode straling (warmte) voor een deel tegenhoudt. Toename van de methaanconcentratie draagt daarom bij aan het versterkte broeikaseffect.

De broeikaswerking van methaan is zelfs twintig keer zo sterk als die van CO2. Omdat de CO2-concentratie in de atmosfeer echter nog vele malen hoger is dan die van methaan is CO2 toch het belangrijkste broeikasgas. Bovendien zet methaan in de lucht na verloop van tijd (door oxidatie) zelf om in CO2.

Naast een broeikasgas is methaan ook een brandstof. Zo bestaan aardgas en biogas grotendeels uit methaan.

Bij de verbranding van aardgas in elektriciteitscentrales, of LPG in auto's, komt in principe dus geen methaan vrij. Dat is immers de energiebron die er in gaat. Tijdens de verbranding wordt deze methaan vrijwel volledig omgezet in CO2. Aardgas is relatief schoon in vergelijking met aardolie en met name steenkool. Bij steenkool komt per eenheid energie ongeveer twee maal zoveel CO2 vrij, plus roet en andere vervuilende stoffen.

De landbouw is een van de belangrijke producenten van methaan. Zo wordt in de spijsvertering van koeien veel methaan geproduceerd, net als in de bodem van natte rijstvelden (sawa's). Methaan ontstaat ook op stortplaatsen van afval, wanneer de afbraakprocessen van dode biomassa onder zuurstofloze omstandigheden plaatsvinden. Dit gebeurt ook in de natuur. Er wordt dan vaak gesproken van 'moerasgas'.

Een deel van de industriële methaanuitstoot (met name bij oliewinning) wordt bij de schoorsteen afgefakkeld. Daarbij wordt de methaan omgezet in CO2. Hierop bestaat veel kritiek, omdat het energieverspilling is.

Alhoewel ook de methaanuitstoot tot nog toe alleen maar is toegenomen, lijkt die toename sinds de jaren negentig af te vlakken, dit in tegenstelling tot de broeikasgassen CO2 en lachgas (N2O).


Toch bestaat de vrees dat in de toekomst een nieuwe methaanbron een belangrijke rol gaat spelen. Door temperatuurstijging zullen grote delen van de Siberische permafrost ontdooien. De gashydraten die deze bevat zullen daardoor ontbinden, waarbij grote hoeveelheden methaan kunnen vrijkomen. Dit kan dan het bestaande broeikaseffect weer versterken. Ook gashydraten in de diepe oceaanbodem kunnen door opwarming van het water vrijkomen.

© www.hier.nu / Rolf Schuttenhelm