Kyoto-protocol: nipt, te weinig, maar een goed begin?

Het Kyoto-protocol is een afspraak onder het Klimaatverdrag van de Verenigde Naties, het UNFCCC of United Nations Framework convention on Climate Change. In dat verdrag uit de jaren negentig besloten industrielanden hun uitstoot van broeikasgassen vanaf het niveau van 1990 te stabiliseren. Tot nog toe is dit niet gelukt.

In het Kyoto-protocol (opgesteld in het Japanse Kyoto in 1997) hebben de industrielanden zichzelf verplicht om de eigen uitstootvan broeikasgassen in de periode 2008 – 2012 onder een bepaald plafond te houden.

Zo moest Japan streven naar een emissiereductie voor 2012 van 6 procent, de Verenigde Staten 7 procent en moest de Europese Unie streven naar een reductie van 8 procent (ten opzichte van 1990). Binnen de EU verschillen de doelstellingen per land sterk. De uitstoot van Luxemburg moet 28 procent omlaag, terwijl de Portugese uitstoot tot 27 procent mag stijgen. Nederland is een emissiereductie van 6 procent overeengekomen.

De maatregelen uit het Kyoto-protocol richten zich op zes broeikasgassen: CO2, methaan, lachgas en drie fluorverbindingen.

Het Kyotoverdrag biedt veel ruimte tot flexibiliteit. Behalve voor directe emissiereductie kunnen landen ook emissierechten kopen in andere landen via emissiehandel. Daarnaast kunnen ze concrete projecten gericht op emissiereductie financieren in andere industrielanden (Joint Implementation) of in ontwikkelingslanden. Dit laatste mechanisme heet het CDM, of Clean Development Mechanism. Ook kunnen landen een deel van hun verplichting realiseren via bosaanplant

Het in werking treden van het verdrag is lang onzeker gebleven. Daarvoor moesten minstens 55 landen, die tezamen ten minste 55 procent van de broeikasgasemissie veroorzaakten, het verdrag ratificeren. Van de rijke, geïndustrialiseerde landen hebben de Verenigde Staten en tot voor kort ook Australië niet meegewerkt. Uiteindelijk gaf de ondertekening van Rusland in 2004 de doorslag, zodat het Kyoto-protocol officieel op 16 februari 2005 in werking trad.

Daarmee is het Kyoto-protocol niet automatisch een succes. Veel landen hebben grote moeite om de doelstellingen daadwerkelijk te halen. Tegelijkertijd blijkt uit de nieuwste rapporten van het IPCC, dat de gestelde emissiereducties in het Kyoto-protocol niet ver genoeg gaan om temperatuurstijging en andere klimaateffecten voldoende tegen te gaan.

Daarom zal een nieuw klimaatverdrag waarschijnlijk veel strenger zijn. Milieuorganisaties pleiten voor 25 – 40% reductie in 2020 ten opzichte van 1990 in de industrielanden. Daarnaast moeten landen als China mee gaan doen, bijvoorbeeld via relatieve, aan de economische groei gekoppelde emissieplafonds of sectorafspraken, zoasl uitstooteisen aan nieuwe elektriciteitscentrales of een duurzame energie verplichting.. Milieuorganisaties pleiten ervoor om in het nieuwe verdrag meer aandacht te besteden aan ontbossing, dat een belangrijke bijdrage levert aan de mondiale CO2-uitstoot. Naast herbebossing zou dan ook 'avoided deforestation', het voorkómen van ontbossing, moeten worden opgenomen in het verdrag. Dit nieuwe verdrag dient in werking te treden in 2012, wanneer Kyoto afloopt

Het Kyoto-protocol richt zich vrijwel uitsluitend op mitigatie, ofwel het aanpakken van het klimaatprobleem bij de bron. Internationale samenwerking met betrekking tot adaptatie, bescherming tegen de gevolgen van klimaatverandering, is tot nog toe minder ver gevorderd. Ook hier zal het nieuwe verdrag veel meer aandacht aan moeten besteden.

Als wetenschappelijke basis voor de klimaatverdragen worden de rapporten van het IPCC gebruikt.

© www.hier.nu / Rolf Schuttenhelm