Klimaatvluchtelingen: honderden miljoenen worden direct getroffen

Klimaatvluchtelingen zijn mensen die ten gevolge van klimaatverandering uit hun woongebied worden verdreven. De ontwikkelingsorganisatie van de Verenigde Naties, de UNDP, verwacht wereldwijd in de komende eeuw maar liefst 332 miljoen klimaatvluchtelingen, onder andere ten gevolge van overstromingen door zeespiegelstijging en orkanen.

Met name dichtbevolkte, laaggelegen kustgebieden op lage breedtegraad zullen hard getroffen worden. Zo verwacht het UNDP meer dan 70 miljoen klimaatvluchtelingen uit Bangladesh, 22 miljoen Vietnamese klimaatvluchtelingen en nog eens 6 miljoen klimaatvluchtelingen uit de Nijl-delta.

Er is veel discussie over het begrip klimaatvluchteling. Het begrip vluchteling is internationaal gekoppeld aan conflicten of onderdrukking. Deskundigen zijn het ook over eens dat mensen zelden uitsluitend vluchten vanwege klimaatfactoren, zoals extreme droogte, extreme regenval of orkanen. Er ontstaan pas vluchtelingenstromen als deze weersextremen leiden tot conflicten. Dat is meestal alleen het geval in gebieden, die toch al conflictgevoelig zijn. Zo zijn bijvoorbeeld niet veel klimaatvluchtelingen uit het Arctisch gebied te verwachten, terwijl klimaatverandering in Sub-Sahara Afrika wel kan leiden tot conflicten en vluchtelingenstromen.

Sommigen geven om bovenstaande reden echter de voorkeur aan de term klimaatontheemden.

Klimaatvluchtelingen zijn niet de enige mensen die slachtoffer worden van klimaatverandering. Het UNDP verwacht door droogte en verwoestijning verminderde landbouwopbrengsten, met name in Afrika beneden de Sahara (17 procent lagere productie in 2080). In combinatie met sterke bevolkingstoename in dat gebied zouden hierdoor rond 2060 600 miljoen mensen ondervoed kunnen raken.

Daarnaast verwacht het IPCC grootschalige tekorten in de (drink-)watervoorziening. Deze schaarste wordt niet alleen veroorzaakt door droogte, maar ook door de smelt van gletsjers, onder andere in de Himalaya, waardoor de constante watervoorziening van grote Chinese rivieren in gevaar komt. Bij twee graden temperatuurstijiging verwacht het IPCC dat het aantal mensen met ernstige watertekorten stijgt tot 3 miljard, bij 3 graden tot vijf tot zes miljard.

Tot slot heeft de wereldwijde temperatuurstijging ook effect op het verspreidingsgebied van tropische ziekten. Zo verwacht het UNDP dat verdere verspreiding van malaria 400 miljoen nieuwe slachtoffers kan maken (treffend geïllustreerd door Al Gore in zijn film An Inconvenient Truth).

© www.hier.nu / Rolf Schuttenhelm