Extreem weer: de uitersten zijn het belangrijkst

Bij voorspellingen van klimaatverandering wordt vaak een (gemiddelde) temperatuurstijging genoemd, die bijvoorbeeld resulteert in ijssmelt, zeespiegelstijging, verschuiving van vegetatiegordels of verwoestijning.

Vaak wordt ook gesproken van een toename van weersextremen. Zowel langdurige perioden van extreme droogte, alsook extreme neerslag, een belangrijke veroorzaker van overstromingen, nemen toe, parallel. Dat dit eigenlijk heel logisch is, blijkt uit de statistische kansverdeling rondom het gemiddelde klimaat, die zich empirisch laat tekenen als een Gauss-verdeling, of klokdiagram, zoals onderstaande figuur, voor temperatuur.



De figuur maakt inzichtelijk hoe een temperatuurstijging van 1,6 graden (resulterend in een verschuiving van de Britse gemiddelde zomertemperatuur van 15,3 naar 16,9 graden) leidt tot een enorme toename van de kans op extreem hoge temperaturen. De kans van een gemiddelde Engelse zomertemperatuur van 17,3 graden bedroeg voorheen 1,3 procent. Door een gemiddelde opwarming van slechts 1,6 graad is deze kans op extreem weer opeens gestegen tot 33,3 procent, een toename met maar liefst een factor 25.

Dit model is wereldwijd toepasbaar en verklaart niet alleen de verveelvoudiging van extreme hitte, maar ook de veel kleinere kans op extreme kou, zodat bijvoorbeeld gunsitge omstandigheden voor een Elfstedentocht aanzienlijk minder waarschijnlijk worden.

schade
Naast het denken in kansen is het bij extreme weersomstandigheden ook belangrijk om te denken in risico's. Niet de verschuiving van de gemiddelde temperatuur, of de gemiddelde neerslag zorgt voor de schade van klimaatverandering, maar juist het in toenemende mate optreden van weersextremen. Droogten kunnen zorgen voor honger, dorst en bosbranden, terwijl extreme neerslag kan zorgen voor overstromingen. Als direct gevolg van de hittegolf van 2003 zijn in Europa naar schatting 50.000 doden gevallen.

Zo neemt ook de schade van een orkanen kwadratisch toe met de kracht ervan, die afhankelijk is van de temperatuur van zeewater.

De toename van extreme zomertemperaturen is ook een belangrijke factor voor ijssmelt, zoals blijkt uit metingen op Groenland, en voor aantasting van ecosystemen, en kan bijdragen aan verder verlies aan biodiversiteit en, bijvoorbeeld door verdroging, een ongunstig effect hebben op de koolstofkringloop.

© www.hier.nu / Rolf Schuttenhelm