Albedo: ijssmelt versterkt opwarming

Wanneer de zon de aarde beschijnt, wordt een deel van het zonlicht direct teruggekaatst naar het heelal. De rest wordt door de aarde geabsorbeerd, en omgezet in warmte.

Met de term 'albedo' wordt het weerkaatsingsvermogen van het aardoppervlak bedoeld. Dat is het aandeel van de hoeveelheid gereflecteerde zonnestraling ten opzichte van de totale binnenkomende zonnestraling. Een lichtgekleurd oppervlak heeft meestal een hogere albedo, het 'weerkaatst' namelijk meer licht.

Verse sneeuw heeft in de natuur de hoogste albedo: maar liefst 90% van de zonnestraling wordt er door gereflecteerd. Kale aarde, bos en water hebben juist een heel laag albedo: ze reflecteren soms maar 10% van het zonlicht, de rest wordt omgezet in warmte.

Het albedo is een belangrijk gegeven binnen de klimaatwetenschap. Wanneer het albedo lager wordt, wordt minder zonnestraling gereflecteerd en meer geabsorbeerd. Deze straling wordt dan omgezet in warmte.

Door opwarming van de aarde wordt de hoeveelheid zeeijs op de Noordpool kleiner. Ook zal Nederland (en heel Europa) in de toekomst zachtere winters hebben. Daarom zal hier bijvoorbeeld minder vaak sneeuw liggen. Ook dat zal bijdragen aan verlaging van het albedo van het Noordelijk Halfrond. En dat leidt tot verdere opwarming.

Verkleining van het albedo is dus een van de positieve terugkoppelingen, die ervoor zorgen dat een temperatuurstijging zichzelf kan versnellen. Een ander voorbeeld is het vrijkomen van gashydraten door smelt van de Siberische permafrost.

Ook hoge CO2-concentraties kunnen zichzelf versterken: meer CO2 in de atmosfeer, zorgt voor meer opgelost CO2 in het oceaanwater, waardoor de oceanen verzuren. Dit kan ervoor zorgen dat kalksteenpakketten oplossen, waarbij weer extra CO2 vrijkomt.

© www.hier.nu / Rolf Schuttenhelm