03-07-08

Pinguïns bedreigd en Zuidpool smelt

De belangrijkste kolonie van Magelhaenpinguïns, aan de zuidpunt van Argentinië is sinds het begin van de jaren '80 gehalveerd. Ook andere soorten gaan achteruit, onder andere door klimaatverandering.

Dee Boersma, een professor aan de Universiteit van Washington, die onderzoek naar de kolonie leidt, noemt de wereldwijde achteruitgang van pinguïns een indicator voor de wereldwijde veranderingen in de oceanen als gevolg van menselijk handelen.

Lange tijd werd gedacht dat pinguïns, waarvan de meeste soorten vele duizenden kilometers van grote steden en industrieën vandaan leven, relatief goed beschermd zouden zijn tegen vervuiling en andere verstoring door de mens.

Maar veel milieuproblemen zijn geen lokale fenomenen meer. Zo worden pinguïns bedreigd doordat hun voedselbronnen verdwijnen, door overbevissing, vervuiling en door afname van de hoeveelheid plankton en krill. De laatste ontwikkelingen worden versterkt door opwarming van het water, smelt van zee-ijs en mogelijk ook door verzuring van oceanen, door de steeds hogere CO2-concentratie van het water.

Galapagos
Van de populatie Galapagospinguïns resteert sinds de jaren '70 nog maar een kwart. Vooral in jaren met krachtige El Niños, zoals in 1997-1998, gingen hun aantallen snel achteruit, omdat het warmere water minder vis bevat.

Adélie
In Adéliepinguïns, die langs alle kusten van de Zuidpool voorkomen, worden inmiddels steeds hogere concentraties van het landbouwgif DDT gevonden. Het gif werd vooral in de jaren '70 en '80 veel gebruikt en sloeg neer in de gletsjers van onder andere het Antarctisch schiereiland. Deze gletsjers smelten in hoog tempo* waarbij de DDT met het smeltwater in de voedselketen belandt.

Van de 16 (sommige wetenschappers onderscheiden er 19) pinguïnsoorten zijn nu 12 bedreigd of kwetsbaar.

* )
[Een in de media (en zelfs in de Nederlandse Tweede Kamer, gisteren aangevoerd door 's lands slechtst geïnformeerde partij op het gebied van klimaat) terugkerend misverstand is dat de ijsmassa's op de Zuidpool zouden groeien. Dit is gebaseerd op de theorie dat de sneeuwval er zou kunnen toenemen. Metingen ter plaatse wijzen echter op snelle opwarming en dooi van het Antarctisch schiereiland, terwijl ook de randen van de West-Antarctische ijskap smelten en de Oost-Antarctische ijskap níet groeit.

Klimaatverandering zorgt voor een toename van de snelheid van de straalstroom, een circumpolaire wind. (Deze wordt versterkt door het toenemende temperatuurverschil tussen de stratosfeer en de troposfeer, die ook zorgt voor een terugkeer van het gat in de ozonlaag, ondanks een afname in de emissies van cfk's. Ook boven de Noordpool zou door de huidige klimaatverandering een ozongat kunnen ontstaan.)

De randen van het continent liggen grotendeels buiten de straalstroom en warmen relatief snel op. Het centrum van Antarctica ligt in het oog van de roterende beweging, wordt beter geïsoleerd en koelt af. Maar kan ook droger worden, dus minder sneeuw, minder ijsgroei.

Voor de ecologie zijn veranderingen aan de kusten van groter belang. De huidige opwarming van de randen van Antarctica vormt dus een bedreiging voor de biodiversiteit.

En tot slot zal bij voortzettende klimaatverandering uiteindelijk ook het binnenland van Antarctica opwarmen. Daarmee wordt een toenemend deel van de ijskappen instabiel, die bij volledige smelt een wereldwijde zeespiegelstijging van 60 meter zouden kunnen veroorzaken. En daar is voor het eerst relativering op z'n plaats. Snelle smelt op dat schaalniveau is voorlopig geen realistisch scenario. Daarvoor hebben we Groenland, het instabiele kleine neefje op het noordelijk halfrond, dat met veel hogere temperaturen te kampen heeft. - red.]

© www.hier.nu