”Those who contributed least to climate change suffer most. Helping the poor adapt is our responsibility, and the polluter must pay”

Kofi Annan, April 22nd 2008, Geneva

Adaptatieprojecten in ontwikkelingslanden

In het klimaatprogramma HIER werken ruim 40 Nederlandse NGOs aan klimaatverandering. Dit gebeurt niet alleen HIER, maar ook DAAR. In het totaal 17 humanitaire en ontwikkelings-organisaties werken aan klimaatverandering in ontwikkelings-landen. Bij dit werk gaat het echter niet zozeer om het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen, mitigatie, maar om aanpassing aan de gevolgen van klimaatverandering, adaptatie.

Dit werk is hard nodig. De gevolgen van klimaatverandering zullen vooral de armste mensen, in de armste landen en in de kleine eilandstaten, raken. Zij zijn direct afhankelijk van landbouw, bosbouw en visserij en dus het meest kwetsbaar voor de verwachte toename van extreem weer, overstromingen, droogtes, orkanen en hittegolven. Ook de stijging van de zeespiegel, de toename van ziektes als malaria en knokkelkoorts en insectenplagen die de oogst kunnen vernietigen, zullen hen het hardst raken. En dat terwijl zij het minst bijdragen aan de oorzaak van klimaatverandering: de uitstoot van broeikasgassen. Nu al merken mensen in ontwikkelingslanden dat de landbouwproductie omlaag gaat. En zo werkt klimaatverandering de armoede extra in de hand.

HIER probeert DAAR iets aan te doen. In het kader van het HIER-programma zijn in 2006 en 2007 een groot aantal adaptatie-projecten uitgevoerd in ontwikkelingslanden. Een overzicht en een verslag van deze projecten is hier te vinden. In 2008 hebben zijn er tien nieuwe projecten gestart. Hier kan meer lezen over wat de doelstellingen van deze projecten zijn. In 2008 is er ook een gezamenlijk project van de humanitaire en ontwikkelingsorganisaties in Nederland gestart, naast de projecten in ontwikkelingslanden.

Samenwerken aan adaptatie in ontwikkelingslanden in Nederland

In november 2007 organiseerden de humanitaire en ontwikkelingsorganisaties gezamenlijk een conferentie. Doel van de conferentie was om ervaringen te delen en te leren van elkaar. Dit is ook een belangrijk doel in 2008 en 2009. Er zit veel kennis bij de verschillende organisaties, over regio’s (Afrika, Zuid-Oost Azië) en over thema’s (water, landbouw, rampen). Deze kennis moet gedeeld worden, niet alleen onderling, maar ook met wetenschappelijke instellingen, bedrijven en overheid.

Daarnaast is het ook van groot belang dat adaptatie aan klimaatverandering meer aandacht krijgt, nationaal én internationaal. Zelfs met de meest radicale maatregelen voor het terugdringen van broeikasgassen zal adaptatie nodig blijven. Internationaal lijkt adaptatie een prominente plaats te hebben verworven binnen de onderhandelingen van de UNFCCC. Nationaal mag er nog wel wat gebeuren, in zowel de politiek als de maatschappij.

Communicatie in Nederland over de gevolgen van klimaatverandering in ontwikkelingslanden is daarbij belangrijk. De maatschappij moet zich ervan bewust zijn dat klimaatverandering niet iets is van de toekomst, maar van het heden. Dat wij de morele verplichting hebben de armste in ontwikkelingslanden te helpen zich aan te passen aan een probleem dat zij niet veroorzaakt hebben. Voor adaptatie is geld nodig.

In Nederland wordt al wel miljoenen uitgegeven aan de aanpassing aan klimaatverandering in Nederland. Eigen dijken eerst, zeg maar. Internationaal werkt Nederland mee aan een studie om de kosten van adaptatie in ontwikkelingslanden in kaart te brengen. Deze studie gaat belangrijk zijn in de opmaat naar de UNFCCC onderhandelingen eind 2009, COP 15 in Kopenhagen. Er zijn al meer studies uitgevoerd naar de kosten van adaptatie. De uitkomsten variëren, maar ze geven alle kosten in de ordegrootte van 10-90 miljard dollar per jaar. Er zijn al wel een aantal fondsen voor de adaptatiekosten van ontwikkelingslanden. Deze zijn vanuit de rijke landen (Annex 1) tot nu toe gevuld met een paar 100 miljoen dollar.

Informatie over de conferenties:

November 15 2007: Conference on adaptation to climate change in developing countries - Report and presentations

November 25 2008: 2nd Conference on adaptation to climate change in developing countries - Report and presentations

Meer over de gevolgen van klimaatverandering:

IPCC WG2 2007 - Impacts, Adaptation and Vulnerability Summary for policymakers

WUR Alterra 2007 - Klimaatverandering, gevolgen, adaptatie en kwetsbaarheid in beeld gebracht Brochure n.a.v. het IPCC WG2 rapport

Rapporten over financiering van adaptatie:

Oxfam 2007 - Adapting to Climate Change: What's needed in poor countries, and who should pay?

UNDP 2007 - Human Development Report 20072008, Fighting Climate Change: Human Solidarity in a Divided World Summary

UNFCCC 2007 - Investment and financial flows to adress climate change

Worldbank 2006 - Clean Energy and Development: Towards an investment framework

Links:

Over Adaptation-learning:
www.cba-exchange.org
www.adaptationlearning.net

Onderzoeksinstellingen:
www.iied.org - The International Institute for Environment and Development
www.sei.se - The Stockholm Enivironment Institute
www.iisd.org - The International Institute for Sustainable Development

www.unfccc.int - Het VN Klimaatverdrag
www.ipcc.ch - Hier zijn alle volledige rapporten van het IPCC te vinden
www.undp.org -

www.ghf-ge.org - The Global Humanitarian Forum van Kofi Annan