In Nederland werken zes grote natuurorganisaties samen aan de inrichting van natuurlijke klimaatbuffers. Dit zijn robuuste natuurgebieden die allerlei gevolgen van klimaatverandering kunnen opvangen, juist doordat de natuur en het water er vrij spel krijgen. Nederland moet droge voeten houden tijdens stormen en extreme neerslag, maar tegelijk over voldoende schoon water beschikken tijdens hittegolven. Bovendien moeten Nederlandse planten en dieren een kans houden om hier te overleven.

het goede voorbeeld
ARK Natuurontwikkeling, Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Vogelbescherming, Landschappen en de Waddenvereniging pleiten voor een groen-blauw netwerk, van droge en natte natuur, dat klimaatbuffers in Nederland en Europa met elkaar verbindt. De natuurorganisaties zijn door heel Nederland vast begonnen met voorbeeldprojecten van klimaatbuffers: in het Waddengebied, bij de Hondsbosche Zeewering, in de Wieden en de Ooypolder, bij de Zuiderklip in de Biesbosch en in het Weerterbos. Maar ook buiten Nederland hebben ze belangrijke voorbeeldprojecten opgezet, zoals in het stroomgebied van de Dviete in Letland, in de Oursi wetlands in Burkina Faso en in de Byagos Archipel in Guinnee Bissau. Want klimaatverandering is een internationaal probleem. En ook de Nederlandse natuur is afhankelijk van bescherming in het buitenland, bijvoorbeeld om de routes van trekvogels veilig te stellen.

de uitdaging
De natuurorganisaties zijn bewust op eigen initiatief aan de noodzakelijke klimaatbuffers gaan werken. Daarmee laten ze zien wat er allemaal mogelijk is, maar vooral wat er allemaal nog moet gebeuren. Het is niet meer dan een begin en de echte uitdaging ligt bij de politiek. De zes betrokken natuurorganisaties roepen daarom de Nederlandse regering op om, in het kader van het Adaptatieprogramma Ruimte en Klimaat, veel meer klimaatbuffers te creëren, en te laten creëren. Want ook de grote natuurbeheerders van Nederland zullen een belangrijke uitvoerende rol hebben, die ze bereid zijn op zich te nemen.

investeer in de toekomst
Het vraagt politieke durf, maar ook doortastendheid en volharding. Net als grote delen van de maatschappij oproepen tot een krachtige klimaatwet, vragen ook deze natuurorganisaties aan de Nederlandse politiek: 'Maak klimaat tot een speerpunt op de politieke agenda’s! Reduceer CO2-uitstoot, realiseer klimaatbuffers en investeer in een duurzame toekomst, zowel in als buiten Nederland!'

De gevolgen van klimaatverandering zijn wereldwijd merkbaar. En zolang de wereldwijde uitstoot van broeikasgassen alleen maar toeneemt, zullen ook de gevolgen steeds sterker worden. We moeten proberen de bron van het probleem aan te pakken, maar ons daarnaast ook zo goed mogelijk voorbereiden op veranderingen die nu waarschijnlijk al onontkomelijk zijn.

klimaatbuffers: met grote sponzen hoef je nooit te dweilen
Internationaal wordt daar de term klimaatadaptatie voor gebruikt. Ook in Nederland zullen we aan adaptatie moeten doen. Zeespiegelstijging en extreme neerslag verhogen het risico op overstromingen en andere wateroverlast, zowel door de zee, alsook door beken en rivieren. Steeds maar weer de dijken verhogen en verzwaren lijkt noodzakelijk, maar daarnaast zullen we ook klimaatbuffers in ons land moeten inrichten voor waterberging.

wateroverlast
Deze klimaatbuffers zijn natuurgebieden met een hechte vegetatie, die bijvoorbeeld, bovenin het stroomgebied van beken, grote hoeveelheden regenwater kunnen opvangen en vasthouden. Hiermee kan wateroverlast als gevolg van een extreme afvoer worden voorkomen. Ook kan in sommige van deze robuuste natuurgebieden het grondwaterpeil zonder problemen verhoogd worden, zodat bijvoorbeeld wateroverlast in polders kan worden opgevangen.

droogte
Natuurgebieden die veel water vasthouden kunnen daarnaast tijdens hittegolven en droogten, die steeds vaker zullen voorkomen, juist dienen als reservoir, onder andere om verdroging van de Nederlandse zandgronden tegen te gaan.

flora en fauna
Door klimaatverandering zal wereldwijd de biodiversiteit achteruit gaan. Dit wordt voor een groot deel veroorzaakt doordat planten en dieren in de knel komen, nu ze op zoek moeten naar nieuwe, geschikte leefgebieden. De inrichting van robuuste natuurgebieden kan een belangrijke bijdrage leveren aan het vasthouden van inheemse soorten, het verbinden van leefgebieden in heel Europa, en ook soorten die uit warmere gebieden hierheen migreren een kans bieden, zodat het verlies aan biodiversiteit zoveel mogelijk kan worden beperkt.

kustversterking
Klimaatbuffers kunnen zelfs een belangrijke bijdrage leveren aan het behoud van de Nederlandse kust en de veiligheid van de miljoenen mensen die in het lage land er achter leven. De kust moet meer worden gezien als een zone, en niet als een lijn. Door de zeereep vast te pinnen op het strand, kunnen duingebieden niet goed meegroeien met de zeespiegelstijging. Terwijl dat lokaal hard nodig is. Daarom moet de natuur ook in de duinen vaker vrij spel krijgen. Natuurlijke verstuiving vanaf de strandvlakte kan dan enkele smalle duinstroken verbreden en verhogen, waardoor ook de invloed van zout water op de landbouw minder wordt. Want zeespiegelstijging vergroot niet alleen de kans op overstromingen, ook zullen de kustprovincies in toenemende mate last krijgen van zoute kwel.

Waddenzee
De Waddenzee, misschien wel het meest waardevolle natuurgebied van Nederland, mag niet verloren gaan. Ook hier moet een verantwoord natuurbeleid ervoor zorgen dat sedimentatie gelijke tred kan houden met zeespiegelstijging en bodemdaling. De unieke biodiversiteit kan dan behouden blijven, terwijl de kust van Friesland en Groningen tegen de directe invloed van de Noordzee beschermd blijven.

Klimaatbuffer, robuuste natuur en waterberging

Organisaties
ARK Natuurontwikkeling
Natuurmonumenten
Staatsbosbeheer
Vogelbescherming
De Landschappen
Waddenvereniging

PDF's:
Natuurlijke klimaatbuffers - Adapatatie aan klimaatverandering. Wetlands als waarborg (oktober 2006)

Natuurlijke klimaatbuffers voor een klimaatbestendiger Nederland (november 2007)

Educatie:
www.klimaatspons.nl